OSYM KPSS : Kamu Personeli Seçme Sınavı

2005 TAKVİM YILINDA ELDE EDILEN GELiRLERİN BEYANI

GiRİŞ

Bilindiği üzere, Gelir Vergisi Kanununda temel vergilendirme şekli, elde edilen kazanç veya iradın yıllık beyanname ile bildirilmek suretiyle vergilendirilmesidir.

Bir kazanç ve iradın gelir vergisine tabi tutulabilmesi için aşağıda sayılan yedi gelir unsurundan birine dahil olmasi gerekir. Gelir Vergisi Kanununun 85 ve 86 nci maddelerinde ise hangi gelir unsurlarının yıllık gelir vergisi beyannamesine dahil edilmesinin zorunlu olduğu, hangi gelir unsurları için beyanname verilmeyeceği veya verilecek beyannameye dahil edilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Kanunun ikinci maddesinde sayılan gelir unsurları aşağıdaki gibidir:

- Ticari Kazançlar,

- Zirai Kazançlar,

- Ucretler,

- Serbest Meslek Kazançları,

- Gayrimenkul Sermaye Iradi,

- Menkul Sermaye iradi,

- Diğer kazanç ve iratlar.

Bu çalışmamızda, gerçek kişilerce 2005 takvim yılında elde edilen ve yıllık beyanname ile beyan edilmesi zorunlu olan kazanç ve iratlarla ilgili olarak yıllık gelir vergisi beyannamesinin nasıl doldurulacağı, farklı gelir unsurlarından elde edilen gelirlerin toplanmasi ve gelirden yapilacak indirim ve mahsup işlemleri açıklanacaktir.

1. GELIR UNSURLARI iTIBARIYLA BEYAN

I. TiCARI KAZANCLARIN BEYANI

Gelir Vergisi Kanununa gore, her tiirlii ticari ve smai faaliyetten dogan kazanç ticari kazanc olup, ticari kazançlarm vergilendirilmesi basit usul veya gergek usulde olmak üzere iki sekilde yapilmaktadir. (G.V.K Madde 37)

Basit usul kosullanm tasimayan gelir vergisi miikelleflerinin ticari kazançları gerçek usule gore tespit edilmektedir.

Ticari kazanclar için (basit usulde vergilendirilenler dahil) tutari ne olursa olsun zarar edilmis olsa dahi yıllık gelir vergisi beyannamesi verilecektir. (G.V.K Madde 85, 86)

Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinin Eki’nde ticari kazanç sahiplerinin elde ettikleri kazançlarım bildirmeye yonelik dort ayn tablo bulunmaktadir. Bunlar Ticari Kazançlara iliskin Bildirim (Tablo 2), Diğer istisna ve indirimlere Ait Bildirim (Tablo 3), Basit Usulde Ticari Kazançlara iliskin Bildirim (Tablo 4) ve tsletme Hesap Ozeti (Tablo 5) tablolandir. Ticari kazanç sahipleri bu tablolardan durumlanna uygun olanlan dolduracaklardir.

Ticari Kazancin Tespiti:

Gerçek usulde vergilendirilen ticari kazanç sahiplerinin ticari kazançları kanunen tutmak zorunda olduklan defterler (birinci ve ikinci sinif tiiccarlar) bakimindan isletme hesabi esasi veya bilan9o esasma gore tespit edilmektedir.

Ticari kazancm tespitinde, Vergi Usui Kanununun degerlemeye ait hilkiimleri ile Gelir Vergisi Kanununun 40 ve 41 inci madde hiikumleri uygulanacaktir.

Gerek isletme hesabi esasi gerekse bilanco esasma gore defter tutan miikellefler “Tablo 2 Ticari Kazanclara iliskin Bildirim” tablosunu, “Tablo 3 Diğer istisna ve Indirimlere Ait Bildirim” bolumilnde yer alan istisna kazanc tutarlanm da dahil etmek suretiyle toplam tutan dikkate alarak dolduracaklardir. Diğer bir anlatimla 10 no.lu satirda yer alacak kar toplarm olagan faaliyetten elde edilen kazanc ile “Tablo 3″ de yer alan istisna kazanclann toplami olacaktir. Toplam tutardan oncelikle gelirin elde edildigi yilda odenmis olmasi kaydiyla Bag-Kur primi ile yatinm indirimi ve “Tablo 3″ de yer alan ve 16 no.lu satira aktanlan istisna ve indirimlerin diisiilmesi sonucu kalan tutar Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinin 17 no.lu Ticari Kazanclar satinna aktanlacaktir.

“Tablo 3″ de yer alan ve gelir vergisinden istisna edilen kazanclann zararla sonuclanmis olmasi halinde, bu zarann “Tablo 2 Ticari Kazanclara iliskin Bildirim”in 10 no.lu satirmdaki zarar bolumiinde veya beyannamenin 25 no.lu satmndaki zarar bolumiinde gosterilmesi soz konusu degildir. Zira gelir vergisinden istisna edilen kazanclann zararla sonuclanmasi durumunda bu zarann dikkate almmasi veya mahsubu miimkiin bulunmamaktadir.

Isletme Hesabi Esasma G5re Ticari Kazancm Tespiti

Ikinci smif tiiccarlar kazanclarmi isletme hesabi esasinda tespit ederler. Gelir Vergisi Kanununa gore, isletme hesabi esasinda ticari kazanc, bir hesap donemi içinde elde edilen hasilatlarla, giderler arasmdaki muspet farktan olusur. (G.V.K Madde 39) Giderlerin daha fazla olmasi halinde zarar dogmus olur.

Kazanclan isletme hesabi esasina gore tespit edilen miikellefler tarafmdan, Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Ekinde yer alan Tablo 2′nin yamsira “Tablo 5 isletme Hesabi Ozeti” boliimu de doldurulacaktir.

Bilanco Esasinda Ticari Kazancin Tespiti

Birinci sinif tuccarlar kazançlarmi bilan90 esasmda tespit ederler. Gelir Vergisi Kanununa gore, bilanco esasinda ticari kazanc, tesebbiisteki 6z sermayenin hesap donemi sonunda ve basmdaki degerleri arasindaki miispet farktir.

Kazançları bilan90 esasina gore tespit edilen mukellefler, Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Ekinde yer alan Tablo 2′nin yamsira “Aynntih Bilanfo” ve “Aynntih Gelir Tablosu” ile “Bilan90 Esasina Gore Defter Tutan Mukelleflere Ait Ticari Kardan Mali Kara Ulasmak 19m Yapilan Hesaplamayi Gosteren Bildirim” i de doldurarak Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesine ekleyeceklerdir. Ancak adi ge9en bildirim ticari kar ile mali karm farkli olmasi durumunda doldurulacaktir.

Bag-Kur Primi

Mukellefler, beyan edecekleri ticari kazançlarmdan gelirin elde edildigi yilda Qdenmis olmasi sartiyla, 1479 sayıli Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bagimsiz Cahsanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununun (Bag-Kur) 49 uncu maddesi hiikmii geregince; Bag-Kur primi, giris kesenegi, sosyal giivenlik destek primleri ve basamak ilerlemesi için yapilan odemeleri indirebileceklerdir.

Bag-Kur giris kesenegi ve sigorta primlerinin Gelir Vergisi Kanununun 89/1 maddesi hiikmii geregince, gelirin elde edildigi yilda odenmis olduğunun tevsik edilmesi kaydiyla mukellefler tarafindan ticari kazançları dolayisiyle verilecek yıllık beyannamede bildirilen gelirden indirilmesi (Adi komandit sirketlerinin komanditer ortaklan ile limited sirket ortaklan hakkinda da bu esaslar ge9erlidir.) mumkun bulunmaktadir. Adi komandit sirketlerin komanditer ortaklan ile limited sirket ortaklarının gelirleri kar payi olup, menkul sermaye iradi olarak beyan edilecek bu gelirlerde Bag-Kur primi yukandaki esaslar 9er9evesinde indirilebilecektir.

Bag-Kur Kanunu kapsamina giren serbest meslek erbabmin da, Gelir Vergisi Kanununun 68/8 inci maddesi hiikmiine dayanarak hasilatlanndan emekli aidati veya sosyal sigorta primi indirmemis olmalan sartiyla, anilan kanun geregince odedikleri Bag-Kur giri§ kesenegi ve primlerini serbest meslek kazanclan ile ilgili olarak verecekleri yıllık beyannamelerinde gosterdikleri gelirden indirmeleri mumkiin bulunmaktadir.

Dikkat edilmesi gereken husus, bu primlerin odenmis olmasi kosuluyla indirilebilecegidir. Dolayisiyla, basamak ilerlemesi primleri de dahil olmak üzere, Bag-Kur primleri ne zaman odenmisse o yılın gelirinden indirilebilecektir.

Yatirim indirimi

Bilanco esasma gore defter tutan ticari ve zirai kazanc mukelleflerinin faaliyetlerinde kullanmak üzere satin aldiklan veya imal ettikleri amortismana tabi iktisadi kiymetlerin maliyet bedellerinin % 40′i yatirim indirimi istisnasi olarak indirim konusu yapdabilecektir. indirim konusu yapilacak tutar Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Ekinin Tablo 2 “Ticari Kazanclara iliskin Bildirim” in 15 no.lu satinnda gosterilecektir.

Dikkat edilmesi gereken husus, cari yila iliskin yatirim indirimi tutan ile onceki yillardan kazancm yetersiz olmasi nedeniyle indirilemeyen devreden yatirim indirimi tutarimn topluca ayni satirda gosterilecegidir.

Devreden yatirim indirimi ile ilgili olarak Gelir Vergisi Kanununda, 01/01/2004 tarihinde yiirurliige giren 5024 sayıli Kanun ile yapilan degisiklikle, endekslemede yeniden degerleme orani yerine, Devlet istatistik Enstitusu Toptan Esya Fiyatlan Genel Endeksinde meydana gelen artis orani esas alınmıştır. (G.V.K Madde 19) Ancak 24/04/2003 tarihinden once tesvik belgesine baglanmis olan ve miikellefler tarafmdan yatirim indirimine iliskin eski hukiimlerin uygulanmasinin tercih edilmis olmasi halinde devreden yatirim indiriminde “TEFE” endekslemesi degil, yeniden degerleme orani endekslemesi esas alinacaktir.

Yatirim indirimi istisnasi uygulamasma, istisnaya konu iktisadi kiymete iliskin harcamalann yapildigi yilda baslanacak ve indirilecek tutara ulasilincaya kadar devam edilecektir. Dolayisiyla, indirilemeyen tutarla ilgili olarak herhangi bir zaman smirlamasi soz konusu degildir.

DİĞERISTISNA ve iNDIRIMLER

Egitim ve Ogretim isletmelerinde Kazanc istisnasi

31 Temmuz 2004 tarih ve 25539 sayıli Resmi Gazete’de yayimlanarak yurirrluge giren 5228 sayıli Kanunla, Gelir Vergisi Kanununun 20 nci maddesinde yapilan dilzenlemede, egitim ve ogretim isletmeleri ile ilgili olarak elde edilen kazanclarm 5 vergilendirme donemi gelir vergisinden istisna edilmesi ongoriilmektedir. Anilan madde hiikmii 01/01/2004 tarihinden itibaren yiiriirluge girmistir.

Egitim ve ogretim isletmelerine tanman kazanç istisnasi, ticari kazanç miikellefleri ile kurumlar vergisi miikellefleri tarafmdan 625 sayıli Kanun kapsammda isletilen okul oncesi egitim, ilkogretim, ozel egitim ve orta ogretim ozel okullarmdan elde edilen kazançlara uygulanacaktir.

Ayrica, kurumlar vergisi miikellefleri için Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanman vakiflar veya kamu yararma calisan derneklere bagh rehabilitasyon merkezlerinin isletilmesinden elde edilen kazançlara da istisna uygulanacaktir.

Istisna kapsammda yer alan;

Okul Oncesi Egitim Okulu, 1739 sayıli Milli Egitim Temel Kanununun 19, 20 ve 21 inci maddelerine gore kurulan ve mecburi ilkogretim 9agina gelmemis 90cuklarm egitimini saglayan okullan, ilkogretim Okulu, 1739 sayıli Kanunun 22-25 inci maddelerinde belirtilen ve 6-14 yaslarmdaki 90cuklarm egitim ve ogretimini saglayan okullan,

Orta Ogretim Okullan, 1739 sayıli Kanunun 26-30 uncu maddelerinde belirtilen ilkogretime dayali, en az 119 yıllık ogrenim veren genel, mesleki ve teknik ogretim okullarmi, Ozel Egitim Okullan, engelliler için agilan okul oncesi, ilkogretim ve ortaogretim okullarmi,

Rehabilitasyon Merkezleri ise; 24/5/1983 tarih ve 2828 sayıli Sosyal Hizmetler ve £ocuk Esirgeme Kurumu Kanunu ve ilgili mevzuat 9er9evesinde kurularak faaliyet gosteren ve bedensel, zihinsel ve ruhsal oziirleri nedeniyle normal yasamin gereklerine uymama durumunda olan kişilerin, fonksiyon kayiplarmi gidermek ve toplum içinde kendi kendilerine yeterli olmasim saglayan beceriler kazandirmak veya bu becerileri kazanamayanlara devamli bakmak uzere kurulan sosyal hizmet kuruluslarmi, ifade etmektedir.

\ Istisna, okullarm egitim-ogretim, merkezlerin ise rehabilitasyon faaliyetlerinden elde edilen kazançlara uygulanacaktir. Dolayisiyla, egitim tesisleri ile rehabilitasyon merkezlerinde yer alan kantin, biife, kafeterya, kitap satis yeri gibi tesislerin gerek bizzat isletilmesinden gerekse kiraya verilmesinden elde edilen kazançlara istisna uygulanmasi soz konusu degildir. Ancak, yemek ve konaklama hizmetlerinin de okul biinyesinde verildigi ve yemek ve yatma bedelinin okul ucretine dahil olduğu durumlarda, herhangi bir aynma tabi tutulmaksizm elde edilen kazanca istisna uygulanacaktir.

Yukanda belirtilenlerin dismda kalan; Qgrencileri istedikleri derslere yetistirmek, bilgi diizeylerini yukseltmek amaciyla faaliyet gosteren dershaneler ile kişilerin sosyal, kiilturel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, yetenek ve deneyimlerini gelistirmek veya serbest zamanlanni degerlendirmek üzere faaliyet gosteren ozel ogretim kurumlan (toiversiteye veya Anadolu liselerine hazirhk, bilgisayar, suriicti, dans, bale, mankenlik ve spor kurslan gibi) ile ogrenci etiit egitim merkezlerinin isletilmesinden elde edilen kazançlar hakkinda istisna uygulanmayacaktir.

Aym sekilde rehabilitasyon merkezi dismdaki saghk tesislerinin isletilmesinden elde edilen kazançlara istisna uygulanmasi da s6z konusu degildir.

Diğer taraftan, 01/01/2004 tarihinden once faaliyete gecmi§ bulunan okullarm isletilmesinden elde edilen kazanclar ile bu okullan 01/01/2004 tarihinden sonra devralanlar tarafmdan isletilmesinden elde edilen kazançlar istisna uygulamasi disinda bulunmaktadir.

Ozel egitim ve ogretim kuramlarının istisnadan yararlanabilmeleri i?in 01/01/2004 tarihinden itibaren faaliyete gecmi!? olmalan gereklidir. Soz konusu tarihten once faaliyete ge9mis olan ozel okullar ile kalkmmada oncelikli yorelerde a9dan ozel okullarla ilgili olarak, 625 saydi Kanunun 5228 saydi Kanunla degistirilmeden onceki hiikmii uygulanacaktir.

Dolayisiyla, 01/01/2004 tarihinden once faaliyete gecmif? olan ozel kresler, anaokullan ve meslek teknik okullan ile kalkmmada oncelikli yorelerde a9ilmis olan ozel okullar, ogretime basladndan tarihten itibaren be? yd, diğer bolgelerde a9dmi§ olan ozel okullar ise bir yd stire ile gelir/kurumlar vergisinden muaf tutulacaklarmdan, bu i^letmeler hakkmda 5228 saydi Kanunla yeni getirilen istisna hiikmu uygulanmayacaktir.

istisnadan yararlanmak isteyen mukelleflerin faaliyete ge9melerini miiteakiben Bakanhgimiza yazih olarak basvurmalan gerekmektedir.

Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarmda yapdan diizenleme 01/01/2004 tarihinden ge9erli olmak ilzere yuriirluge girmis olduğundan, 01/01/2004 tarihinden itibaren faaliyete ge9en okul ve rehabilitasyon merkezlerinin kazançları, faaliyete ge9ilen donemden itibaren 5 vergilendirme doneminde gelir ve kurumlar vergisinden istisna olacaktir. Kurum a9ma izin belgesinin daha onceki bir tarihi tasimasi, istisna uygulamasmm siiresini etkilememektedir.

Ozetle, istisnadan yararlanan kazançlar, ticari kazanç mukellefleri tarafmdan Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Ekinin “Tablo 3 Diğer Istisna ve indirimlere Ait Bildirim” boliimunun ilk satirmda gosterilccektir.

Serbest Bolgelerden Elde Edilen Kazanç istisnasi

3218 sayıli Serbest Bolgeler Kanununda 5084 sayıli Kanunla yapilan degisiklik ile serbest bolgeler gtimriik hatti dismda sayılmis; bu bolgelerde gilmriik ve kambiyo mtikelleflyetine dair mevzuat hukumlerinin uygulanmayacağı belirtilmis; isletmeci ve kullamcilann yatmm ve tiretim safhalarmda Bakanlar Kurulunca belirlenecek vergi disi teipviklerden yararlandinlabilecegi hukme baglantmstir. (3218 sayıli Kanun Madde 6)

3218 sayıli Kanuna 5084 sayıli Kanimun 9 uncu maddesiyle eklenen gecici 3 iincti maddede de, serbest bolgelerde 06/02/2004 tarihi itibariyle faaliyette bulunmak üzere ruhsat almis mukelleflerin, faaliyet ruhsatlarmda belirtilen silre ile smirh olmak tizere bolgelerde gerceklestirdikleri faaliyetler dolayisiyla elde ettikleri kazanclan gelir ve kurumlar vergisinden istisna edilmistir.

\ 3218 sayıli Kanunda yapilan degisikliklerin incelenmesinden de anlasilacağı üzere, bolgelerde vergi miikellefiyetine dair mevzuat hukiimlerinin uygulanmasi saglanmis, tam ve dar mukelleflerin bfilgedeki gelir ve kurumlar vergisi muafiyetine son verilmistir.

Dolayisiyla, 06/02/2004 tarihi itibariyle bolgede faaliyet gosteren mukelleflerin gelir veya kurumlar vergisi miikellefiyeti tesis ettirmeleri ve bu tarihten sonra serbest bQlgelerdeki faaliyetlerinden elde edilen kazanclarmi genel hiikumler ?er9evesinde beyan etmeleri gerekmektedir. Dolayisiyla, istisnadan yararlanan kazanclar, gelir vergisi mukellefleri tarafindan Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Ekinin “Tablo 3 Diğer istisna ve indirimlere Ait Bildirim” boliimunun ilk satirmda gosterilecektir.

Serbest bolgelerde faaliyette bulunan mukelleflerle ilgili olarak, 4 Eylill 2004 tarih ve 25573 sayıli Resmi Gazete’de yayimlanarak yilriirluge giren 85 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliginde ayrintih aciklamalara yer verilmistir.

4691 sayıh Teknoloji Gelistirme Bolgeleri Kanunu kapsamindaki istisna

4691 Sayıh Teknoloji Gelistirme Bolgeleri Kanununa gore teknoloji gelistirme bolgelerinde faaliyet gosteren mukelleflerin, miinhasiran bu bolgedeki yazihm ve AR-GE faaliyetlerinden elde ettikleri kazanclan faaliyete basjamlan tarihten bagimsiz olmak üzere, 31/12/2013 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisna edilmistir. (4691 sayıh Kanun Gecici Madde 2)

Gecici 2 nci maddenin yiiriirltige girdigi 01/01/2004 tarihinden once teknoloji gelistirme bolgelerinde faaliyet gosteren mukelleflerin, bolgedeki yazihm ve AR-GE faaliyetlerinden elde ettikleri kazanclar da, faaliyete basladiklan tarihten bagimsiz olmak üzere, 31/12/2013 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden miistesnadir. Dolayisiyla, istisnadan yararlanan kazanclar, gelir vergisi mukellefleri tarafmdan Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Ekinin “Tablo 3 Diğer istisna ve indirimlere Ait Bildirim” bolumiiniin ilk satmnda gosterilecektir.

4325 sayıh Kanun Kapsamindaki Gelir Vergisi i nil hi mi

4325 sayıh Kanun kapsamma dahil illerde 01/01/1998 tarihinden once isyeri bulunan miikellefler ile 01/01/1998-31/12/2000 tarihleri arasmda bu illerde yeni bir isyeri acan ve gelir ve kurumlar vergisi istisnasi uygulamasmdan yararlanan miikellefler için istisna siiresinin bitiminden bajlamak ve 31/12/2007 tarihinde sona ermek üzere cahstirilan isci sayısma bagh olarak %40 - %60 arasinda degisen oranlarda vergi indiriminden yararlamlmasi miimkun bulunmaktadir.

Vergi indiriminden yararlanan miikellefler “4325 sayıh Kanun Kapsamindaki Gelir Vergisi indirimine iliskin Bildirim” i doldurarak bu bildirime dayah olarak hesapladiklan gelir vergisini “Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi TABLO-3 VERGI BiLDiRIMi” nin 39 numarah satmnda yer alan hesaplanan gelir vergisi satirma aktaracaklardir.

Basit Usulde Ticari Kazancin Tespiti

Gelir Vergisi Kanummun 47 ve 48 inci maddelerinde yazili sartlara topluca haiz olanlarm ticari kazançları basit usulde tespit edilir.

Basit usulde ticari kazanc, bir hesap donemi icerisinde elde edilen hasilattan aym donemdeki giderler ve satilan mallarm ahs bedellerinin diisulmesi suretiyle bulunacak olup, yapilan bu hesaplama sonucu bulunan tutar Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Ekinin “Tabic- 4 Basit Usulde Ticari Kazanclara iliskin Bildirim” boliimune aktanlacaktir. Aktanlan bu tutar iizerinden ilgili yilda odenmis olmasi sartiyla Bag-Kur primi ve varsa sakathk indirimi dusillecek ve bulunan tutar Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinin 17 No.lu Ticari Kazanclar satinna aktanlacaktir.

Ancak beyana tabi geliri sadece basit usulde tespit edilen ticari kazanclardan ibaret olanlar, bu gelirlerini Subat aymin 15 inci giinii aksamina kadar 1001 C Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi ile beyan edeceklerdir.

Sakathk indirimi

Calisma guciiniin asgari %80′ini kaybetmis bulunan hizmet erbabi birinci derece sakat, asgari % 60′im kaybetmis bulunan hizmet erbabi ikinci derece sakat, asgari % 40′mi kaybetmis bulunan hizmet erbabi ise iicuncii derece sakat sayılmaktadir (G.V.K Madde 31)

Sakathk indirimi;

- Birinci derece sakatlar için 480 YTL (2006 yih için 530 YTL)

- Ikinci derece sakatlar için 240 YTL (2006 yih için 265 YTL)

- Uciincu derece sakatlar için 120 YTL (2006 yih için 133 YTL)

Sakathk indirimi miiessesesinden serbest meslek faaliyetinde bulunan veya basit usulde vergilendirilen oziirlii mukellefler ile bakmakla yukttmlu olduğu oziirlii kişi bulunan serbest meslek erbabi ve hizmet erbabi (ucretliler) yararlanmaktadir.

Bu indirimi serbest meslek erbabi Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Ekinin “Tabic- 7 Serbest Meslek Kazanclarma iliskin Bildirim” in ilgili satirmda, iicretliler ayni Ekte yer alan “Tablo 8 Ucretlere Iliskin Bildirim” boliimunun indirimler siitununda, basit usulde vergilendirilenler yine ayni Ek’in “Tablo 4 Basit Usulde Ticari Kazanclara iliskin Bildirimin” in 23 no.lu satirmda gostereceklerdir.

Sakatlik indiriminden yararlanma durumunda olan miikellefler ilgili Yonetmelikte belirtilen yetkili hastanelerden alacaklan saghk raporanu Maliye Bakanhgi Gelir Idaresi Baskanhginda kurulu olan Merkez Saghk Kuruluna ibraz edecekler, Merkez Saghk Kurulunca kişilerin hangi dereceye girecegi (1,2,3) belirlendikten sonra indirimden yararlanmak miimkiin olabilecektir.

II.ZIRAi KAZANCLARIN BEYANI

Gelir Vergisi Kanununa gore zirai faaliyetten dogan kazanc zirai kazanctir. Zirai kazançlar ya satis hasilatlan iizerinden tevkifat yapilmak suretiyle ya da gercek usul kapsammda, zirai isletme hesabi veya bilanco esasina gore defter tutmak suretiyle tespit edilir. Zirai kazanc hangi usulde tespit edilirse edilsin zirai iiriinlerin ahs bedeli iizerinden her halukarda vergi tevkifati yapilmasi temel kuraldir. (G.V.K Madde 52)

Ciftcilerden satin ahnan zirai mahsullerin ahs bedeli ve hizmet bedelleri iizerinden tevkifat yapilacaktir. (G.V.K Madde 94/11) Ahm satim işlemlerinin ticaret borsasinda tescil ettirilerek yapilmasi halinde tevkifat orani %50 indirimli uygulanacaktir.

10 Arahk 2003 tarihli ve 2003/6577 sayıh Bakanlar Kurulu Karan ile belirlenen ve halen yurtirliikte olan tevkifat oranlan aşağıdaki gibidir:

Ticaret borsalarmda tescil ettirilerek satin ahnan; zirai mahsuller ifin % 2, hayvanlar ve bunlarm mahsulleri ile kara ve su avcihgi mahsulleri için % 1,

Ticaret borsalanna tescil edilmeden satin ahnan; zirai mahsuller için % 4, hayvanlar ve bunlarm mahsulleri ile kara ve su avcihgi mahsulleri için % 2,

Zirai faaliyet kapsammda ifa edilen hizmetler için; Orman idaresine veya orman idaresine karsi taahhiitte bulunan kurumlara yapilan ormanlann agaclandinlmasi, bakimi, kesimi, iiriiiilerin toplanmasi, tasmmasi vb. hizmetler için %2 , diğer hizmetler için %4

oranmda tevkifat yapilacaktir.

Kamu kurum ve kuruluslan zirai (iriinleri kimden satm ahrsa alsm tevkifat yapmak zorundadir.Vergi Usui Kammunun 11 inci maddesi ve 164 Seri Numarah Gelir Vergisi Genel Tebligine gore, ticaret borsalan zirai iiriin ahm satiminda tevkifat yapilmasmi sagladiktan sonra tescil yapacaklardir. Dolayisiyla ahm satimi ticaret borsalarmda tescil edilmis olan bir iiriiniin satm almmasi ile kamu kurum ve kuruluslarmdan iiriin satm almmasi halinde gelir vergisi tevkifati yapilmayacağı gibi miiteselsil sorumluluk da soz konusu x olmayacaktir

Beyanname Vermeyen ve Defter Tutmayan Ciftfiter

Aşağıda belirtilen ciftfilerin defter rutma ve yıllık beyanname verme yiikiimliilukleri bulunmamaktadir.

- Ziraat gruplanna gore belirlenen isletme btiyiiklugii olpusunti asmayan,

- Bir bicerdovere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca sahip olmayan,

- On yasma kadar ikiden fazla traktore sahip olmayan,

ciftciler, hasdatlan iizerinden tevkifat yapdmak suretiyle vergilendirilir.

Bu gruba giren ciftciler, beyanname vermezler. Ancak, yaptiklan satis ve hizmetleri dolayisiyla miistahsil makbuzu almak ve saklamak zorundadirlar.

Dolayisiyla, Gelir Vergisi Kanununun 54 tincii maddesinde yazih olgiileri asmayan fiftpilerin kazanclan 94 tincii maddeye gore tevkif suretiyle vergilendirilmekte olup, fift9iler bu kazaniplan için aynca beyanname vermemekte ve tevkif suretiyle odedikleri vergiler nihai vergileri olmaktadir.

Beyanname Veren ve Defter Tutan Ciftciler

Aşağıda belirtilen 9iftfiler gerçek usulde vergilendirilmektedir:

- Ziraat gruplarma gore belirlenen isletme buyiiklugu o^iisiinii asan,

- Bir bi9erdovere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca sahip olan,

- On yasina kadar ikiden fazla traktore sahip olan (Traktorun kendi isinde kullamlmasi sartiyla, soz konusu sart 31/12/2007′ye kadar uygulanmaz) (G.V.K Ge9ici Madde 45)

giftgilerin kazançları gerçek usulde tespit edilerek vergilendirilir.

Bu gruba giren 9ift9iler, zirai isletme hesabi veya bilan9o esasina gore defter tutmak ve beyanname vermek, alis. ve satisjan için beige almak, vermek ve saklamak zorundadirlar.

Onemli Not : Cift9iye ait olmakla beraber zirai isletmeye dahil edilmeyen bi9erdover veya bu mahiyetteki bir motorlu ara9 veya on yasjna kadar ikiden fazla traktorun isletilmesinden elde edilen gelirler ticari kazanç hükümlerine gore vergilendirilir.

Cift9ilerin zirai isletme hesabi veya bilan90 esasmda defter tutmalan kendi isteklerine birakilmijtir. Bilan90 esasim kabul edenler iki yil ge9medik9e bu usulden donemezler.

Zirai isletme Hesabi Esasina Gore Kazancin Tespiti

Cift9iler isletme hesabi esasmda “Cift9i isletme Defteri” tutmak zorundadirlar. Zirai isletme hesabi esasina gore zirai kazanç bir hesap donemi içinde elde edilen hasilat ile yapilan giderler arasmdaki miispet farktir. Hasilat Gelir Vergisi Kanununun 56 nci maddesinde belirtilen ve tahsil edilen veya alacak olarak tahakkuk eden unsurlardan, giderler ise aym Kanunun 57′nci maddesinde sayılan ve odenen veya borflamlan meblaglardan olusmaktadir. Ancak aym Kanunun 41′inci maddesinde yazih giderler hasilattan indirilemeyecektir.

Bilanco Esasina Gore Kazancin Tespiti

Bilanfo esasinda zirai kazancm tespiti 6z sermayenin hesap donemi sonunda ve basmdaki degerlerinin kiyaslanmasi yoluyla yapihr. Zirai kazancin bilanco esasina gore tespitinde Gelir Vergisi Kanununun 56, 57 ve 58′inci maddelerinde yer alan hasilat sayılan unsurlar ve giderler ile 41′inci (Gider Kabul Edilmeyen Odemeler) maddesinde yazih indirilemeyecek giderlere iliskin hukiimler dikkate almir.

Ciftxjiler elde ettikleri biitun zirai kazanclan uzerinden ister iiriin ^ satisi olsun, ister zirai hizmet karsihgi kazanc elde etmis olsun tevkifata tabi tutulmaktadir.

Gercek usulde vergilendirilen zirai kazanc sahipleri gelir elde etmemis olsalar bile yıllık beyanname vermek zorundadirlar. (G.V.K Madde 85, 86)

Yıllık beyanname ile beyan edilecek zirai kazanci olan mukellefler “Tablo 6 Zirai Kazançlara ilijkin Bildirim” i dolduracaklardir. Soz konusu bildirimin 26 no.lu satirma “Zirai Kazanclara Ait Bildirim” adi verilen ek foy uzerinde yapilan hesaplama sonucu bulunan zirai kazanclar toplami aktanlacaktir.

Zirai kazançları defter tutmak suretiyle tespit edilen mukellefler tarafmdan Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi ekinde verilmesi gereken ve “Zirai Kazançlara Ait Bildirim” adi verilen bu ek foy, ayn ayn muhtarliklar bolgesinde bulunan veya ayn ayn isletme niteliginde olan zirai isletmeler ile adi ortaklik halindeki isletmelerden elde edilen zirai kazançlar için ayn ayn yapraklar halinde diizenlenmek zorundadir.

Zirai kazanç sahipleri “Tablo 6 Zirai Kazançlara iliskin Bildirim” bolumiinun 26 no.lu satirmda yer alan tutardan Bag-kur primi ile yatinm indirimini diisecekler ve bulunacak tutan Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinin 18 numarah Zirai Kazanclar satirma aktaracaklardir. Bag-Kur primi ve yatinm indirimi ile ilgili olarak Ticari Kazanclar boliimiinde yapilan aciklamalar bu boltimde de ge9erlidir.

III. SERBEST MESLEK KAZANCLARININ BEYANI

Gelir Vergisi Kanununda, her turlii serbest meslek faaliyetinden dogan kazancm serbest meslek kazanci olduğu belirtilmistir. (G.V.K Madde 65)

Gelir Vergisi Kanununa gore, serbest meslek kazanci, bir hesap donemi içinde serbest meslek faaliyeti karsiligi olarak tahsil edilen para ve ayinlar ve diğer suretlerle saglanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerden bu faaliyet dolayisiyla yapilan giderler indirildikten sonra kalan fark olarak tammlanmaktadir. (G.V. Madde 67)

Serbest meslek kazancmm tespitinde indirilecek giderler, Gelir Vergisi Kanununun 68 inci maddesinde bentler halinde belirtilmistir. Serbest meslek kazancmda hasilattan indirilecek giderlerin Vergi Usui Kanunu hukumlerine gore belgelendirilmesi ve odenmis olmasi ge-rekmektedir.

Serbest Meslek Kazanclannda istisnalar

1. Telif Kazanclan istisnasi (G.V.K. Md. 18)

Gelir Vergisi Kanununda yer alan duzenlemeyle; muellif, mutercim, heykeltras, hattat, ressam, bestekar ve mucitlerin ve bunlann yasal mirascilarının siir, hikaye, roman, makale, bilimsel arastirma ve incelemeleri, bilgisayar yazilimi, roportaj, karikatiir, fotograf, film, video bant, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortami, radyo, televizyon ve videoda yaymlamak veya kitap, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlanm satmak veya bunlar uzerindeki mevcut haklanni devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasilat gelir vergisinden istisna edilmistir. (G.V.K Madde 18)

Yukanda sozii edilen eserlerin 5846 Sayıli Fikir ve Sanat Eserleri Hakkinda Kanun hiikumlerine gore eser niteliginde olmasi ve ihtira beratlannra da tescil edilmis bulunmasi gerekmektedir. 5846 Sayıli Kanunun birinci maddesine gore, eser; “Sahibinin hususiyetini tasiyan ve kanun uyarmca ilim, edebiyat, musiki, giizel sanatlar ve sinema eserleri sayılan her nevi fikir ve sanat mahsulleri” olarak tammlanmistir. Bu kanun kapsamma giren eserler: Dim ve edebiyat eserleri ile musiki eserleri, giizel sanat ve sinema eserleri ve bilgisayar yazihmi olmak üzere bes grup halinde sayılmistir.

a. istisnadan Yararlanacak Olan Killer

v istisnadan yararlanma hakki, miiellif, miitercim, heykeltras, hattat, i ressam, bestekar ve mucitlerin kendileri ile bunlarm kanuni mirascilarma tanmmistir. Dolayisiyla bunlarm disinda kalan serbest meslek erbabi ve yasal mirascilar disinda kalan mansup mirascilar istisnadan yararlanamayacaklardir.

Bilindigi gibi yasal mirascilar; birinci derecede furuu, ikinci derecede ana ve baba ile bunlarm furuu, uctincii derecede biiyiikanneler ve biiyiikbabalar ile bunlarm furuulandir. Sag kalan es, her derecedeki miras9ilarla beraber yasal mirasci niteligini tasir.

b. istisna Kapsamma Giren Eserler

Istisna kapsamma; siir, hikaye, roman, makale, bilimsel arastirma ve inceleme, bilgisayar yazihmi, roportaj, karikatiir, fotograf, film, video bant, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserler ve ihtira berati girmektedir.

c. Istisna Kapsamma Giren Hasilat

Hasilatm, eserlerin; gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortami, radyo, televizyon ve videoda yaymlanmasi, kitap, resim, heykel ve nota halindeki eserler ile ihtira beratlannm satilmasi veya bunlar iizerindeki mevcut haklann devir ve temlik edilmesi veya kiralanmasi karsiligmda elde edilmesi gerekmektedir.

Bu faaliyetlerden elde edilen gelirin tutan ne olursa olsun istisnadan yararlanilacaktir. Ancak bu istisna, Gelir Vergisi Kanunu’nun 94′imcii maddesi uyannca tevkif suretiyle odenecek vergiyi kapsamamaktadir. Dolayisiyla bu hasdat iizerinden G.V.K.’mn 94/2-a maddesi uyannca % 17 oramnda tevkifat yapilacaktir.

d. Serbest Meslek Faaliyetinin Devamli veya Anzi Yapilmasinin Telif Kazanclan Istisnasi Karsisindaki Durumu

Maddede istisna uygulamasma iliskin olarak serbest meslek faaliyetinin devamhligi a9ismdan herhangi bir sinirlama getirilmemistir. Bu nedenle Gelir Vergisi Kanunu’nun 18 inci maddesi kapsammdaki kazanclarm devamli veya anzi olarak elde edilmesi istisnanin uygulanmasinda engel teskil etmeyecektir.

Munhasiran Gelir Vergisi Kanunu’nun 18 inci maddesinde belirtilen tttrden faaliyetlerde bulunan ve eserlerini sadece aym Kanunun 94 ilncii maddesinde belirtilen kişi veya kurumlara teslim eden serbest meslek erbabinm defter tasdik ettirme/tutma ile beige diizenleme ve beyanname verme yiikumlulukleri bulunmamaktadir.

e. istisnadan Yararlanamayacak Olanlar

Soz konusu istisna, Gelir Vergisi Kanunu’nun 18 inci maddesinde saydan kişilerin, bir isverene bagli olmaksizin munhasiran serbest meslek faaliyetinin kapsami içindeki sahsi mesaiye, ilmi ve mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan isleri yapmalan karsiliginda elde ettikleri kazançlara uygulamr.

Bu gibi kişilerin odemeyi yapan kişi (isveren) ile iliskişi, hizmet iliskişi olduğu takdirde alman bedel serbest meslek kazanci degil, vicret olarak vergilendirilecektir. Bu durumda serbest meslek kazanclanna ait olan bu istisnadan yararlanmalan soz konusu olmayacaktir.

2. Sergi ve Panayir Istisnasi (G.V.K. Md. 30)

Turkiye’de yerlesmis sayılmayan (dar mukellef) serbest meslek erbabinm, hukiimetin izniyle acilan sergi ve panayirlarda yaptiklan serbest meslek faaliyetlerinden elde ettikleri kazanclan, gelir vergisi kapsami dismda birakilmistir.

Serbest Meslek Kazanclannda Vergi Tevkifati

Serbest meslek kazanclannda, odemeyi yapanlar tarafmdan Gelir Vergisi Kanununun 94′uncii maddesinin 2′nci ve 4′iincii bentleri uyarmca tevkifat yapilmasi gerekmektedir. Soz konusu tevkifat, telif kazanclan nedeniyle yapilan odemeler (tarn mukelleflere yapilan odemelerde % 17, dar mukelleflere telif ve patent .haklannm satisi dolayisiyla yapilan odemelerden % 25) ve diğer serbest meslek kazanclanndan dolayi yapilan Sdemeler [dar miikellef-tam mukellef ayinmi olmaksizin] % 22 olmak üzere ikiye aynlarak vergileme yapilmaktadir. (Soz konusu tevkifat oranlan 10 Arahk 2003 tarihli ve 2003/6577 sayıh Bakanlar Kurulu Karan ile belirlenen ve halen yuriirliikte olan oranlardir.)

Serbest meslek kazançları, tevkif suretiyle on vergilendirmeye tabi tutulmakta olup nihai vergi ise mukellefin beyani ilzerine almmaktadir.

Ancak, Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde sayılan telif kazanclan ile dar mukelleflerin tevkif suretiyle vergilenmis serbest meslek kazanclarindan yapilan vergi kesintisi nihai vergi olup, bu kazanclar i^in yıllık beyanname verilmemektedir.

Serbest meslek kazanci sahipleri gelir elde etmemis olsalar bile ydhk beyanname vermek zorundadirlar.

Serbest meslek kazancmi yıllık beyanname ile beyan edecek olan miikellefler “Tablo 7 Serbest Meslek Kazanclarma iliskin Bildirim” i dolduracaklardir. Serbest meslek faaliyeti karsiligi elde edilen hasilattan giderler diisiildiikten sonra kalan tutar soz konusu bildirime yazilacak ve Bag-Kur primi veya SSK primi ile varsa sakatlik indirimi dusiildiikten soma kalan tutar Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinin 19 numarah Serbest Meslek Kazanijlan satinna aktanlacaktir.

IV.UCRET GELiRLERiNIN BEYANI

Gelir Vergisi Kanununa gore ucretler gerçek usulde ve diğer ucretler olmak üzere iki sekilde vergilendirilmektedir.

Gerçek iicretlerin vergilendirilmesinde genel uygulama yil içinde tevkif suretiyle yapilmakta olup, tevkif edilen vergiler isverenler tarafindan sorumlu sifatiyla beyan edilerek odenmektedir. Tevkifata tabi tutulmayan ilcret gelirlerinin ise istisna kapsammda olmadigi siirece mutlaka yıllık beyanname ile beyan edilmesi gerekmektedir. Yil içinde tevkifata tabi natulan iicret gelirleri ise belli sartlarm mevcudiyeti halinde yıllık beyanname ile beyan edilmekte ve yil içinde odenen vergiler hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilmektedir.

Ger?ek Ucret Gelirlerinin Beyan Edilmeyeceği Durumlar

Tek isverenden elde edilen ve yil içinde tevkif suretiyle vergilendirilen ucret gelirleri için tutan ne olursa olsun yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmeyecektir. Dolayisiyla Gelir Vergisi Kanununun 94 iincti maddesine gore yapilan tevkifat nihai vergi olmaktadir. Birden fazla isverenden iicret geliri elde edilmesi durumunda, birden sonraki isverenden alinan iicretlerin toplammm gelir vergisi tarifesinin ikinci gelir diliminde yer alan tutan - ki bu tutar beyan smin olmaktadir. (2005 yih gelirleri için 15 bin Yeni Turk Lirasi) asmasi halinde birinci isverenden alinan da dahil olmak üzere iicret gelirlerinin tamami beyan edilecektir. (G.V.K Madde 86)

Birden fazla isverenden iicret almmasi halinde, birinci isverenden alinan iicretin hangisi olacağı miikellef9e serbest9e belirlenebilecektir.

Birden fazla isverenden iicret almakla beraber, birden sonraki isverenden aldiklan iicretleri toplami 15 bin YTL’yi asmayan mtikelleflerin tamami tevkif suretiyle vergilendirilmis iicretleri beyan edilmeyecektir. Diğer gelirlerin beyani halinde de bu tutarlar beyannameye dahil edilmeyecektir. Burada dikkat edilmesi gereken husus beyan sminnm tespitinde birinci isverenden alinan iicretin toplama dahil edilmeyeceği, ancak iicret gelirlerinin beyan edilmesi durumunda birinci isverenden alman iicretin de beyana dahil edilecegidir.

Dar miikellefiyette, tamami Ttirkiye’de tevkif suretiyle vergilendirilmis iicret gelirleri beyan edilmeyecektir. Dolayisiyla yapilan tevkifat nihai vergi olacaktir.

Gercek Ucret Gelirlerinin Beyan Edilmesini Gerektiren ) Durumlar

Tevkifata tabi tutulmamis iicret gelirleri (Gelir Vergisi Kanununun 64 iincti maddesinde yer alan diğer ucretler haric) için tutan ne olursa olsun yıllık beyanname verilecektir.

Birden fazla isverenden iicret almakla beraber, birden sonraki isverenden aldiklan iicretleri toplami 15 bin YTL’yi a§an miikellefler, birinci isverenden aldiklan ticreti de dahil etmek üzere iicret gelirlerinin tamamini yıllık beyanname ile beyan edeceklerdir.

Ornek: Bayan (A), tic ayn isverenden iicret geliri elde etmekte olup, iicretlerin tamami tevkif yoluyla vergilendirilmis bulunmaktadir.

Birinci isverenden alinan ucret 35.000 YTL

Ikinci isverenden alman iicret 15.000 YTL

Uctincti isverenden alman iicret 7.000 YTL

Birinci isverenden alinan ticret toplama dahil edilmeyecek olup, 2 nci ve 3 tincti isverenden alman Ucretler toplami (15 bin YTL + 7 bin YTL=) 22 bin YTL, 15 bin Yeni Turk Lirasi olan beyan simrmi astigi ifin 57 bin YTL iicret gelirinin tamami beyan edilecektir.

Bilindigi üzere, Ttirkiye’de bulunan yabanci devlet elcilik ve konsolosluklarının Gelir Vergisi Kanununun 94 iincti maddesine gore gelir vergisi tevkifati yapma zorunlulugu bulunmamaktadir. Dolayisiyla, yabanci bir devlete ait e^ilik veya konsolosluktan iicret almmasi ve iki Hike arasinda istisna uygulamasina iliskin anla^ma bulunmamasi durumunda, mukelleflerin almis olduğu iicret gelirleri için yıllık gelir vergisi beyannameleri vermeleri gerekmektedir.

Ucret gelirinin beyan edilmesi durumunda dikkat edilmesi gereken husus, Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Eki’nde yer alan “Tablo 8 Ucretler iliskin Bildirim” boliimunde irtdirimler sutununda yer alacak tutarlarm (§ahis sigorta primleri, sakatlik indirimi …) yil içinde indirim konusu yapilmissa, beyanname uzerinden aynca indirilemeyeceğidir.

Ucret gelirlerini yıllık beyanname ile beyan etmeleri gereken miikellefler, “Tablo 8 Ucretlere iliskin Bildirim” tablosunu dolduracaklardir. Beyan edilen iicret gelirinden Kanunun 63 iincii maddesinde sayılan indirimler ile yine aym Kanunun 31 inci maddesinde belirtilen sakatlik indirimi tutarlan diistilecek olup, kalan tutar Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinin 20 no.lu Ucretler satirma aktanlacaktir.

Gayrisafi iicret matrahindan indirim konusu yapilacak hususlar aşağıda belirtilmistir:

- 657 sayıh Devlet Memurlari Kanununun 190′inci maddesi uyarinca yapilan kesintilerle, Ordu Yardimla§ma Kurumu ve benzeri kamu kurumlannca yapilan yasal kesintiler:

Devlet Memurlari Kanununun 190′mci maddesi uyarmca yapilan kesintilerle, OYAK ve benzeri kamu kurumlan i^in yapilan kanuni kesintiler ticretin safi tutarimn tespitinde indirim konusu yapilmaktadir. (G.V.K Madde 63/1) Ancak 657 sayıh Devlet Memurlari Kanununun 190′mci maddesi 1/3/1982 tarihinden gecerli olmak üzere ytiriirliikten kaldinlmis olduğundan soz konusu maddeye istinaden bir kesinti yapilmamakta ve ucret matrahindan indirim konusu yapilacak bir tutar da bulunmamaktadir.

- Kanunla kurulan emekli sandiklan ile Emekli Sandigina ve Sosyal Sigortalar Kurumuna odenen aidat ve primler:

Kanunla kurulan emekli sandiklan olan Tiirkiye Cumhuriyeti Emekli Sandigi ile Sosyal Sigortalar Kurumuna odenen aidat ve sosyal sigorta primlerinin gayrisafi iicret tutarmdan indirilmesi miimkiin bulunmaktadir.

Aynca, Emekli Sandigi ve Sosyal Sigortalar Kurumuna odenen borclanma aidat ve primleri iicretin safi tutarmm tespitinde gayrisafi iicret tutarmdan indirilebilecektir.

S6z konusu primler Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Ekinin “Tablo 8 Ucretlere iliskin Bildirim” in indirimler siitununda gosterilecektir.

- Sahis sigorta sirketlerine odenen primler ile bireysel emeklilik sirketlerine odenen bireysel emeklilik katki paylari:

Gelir Vergisi Kanununda sigortanm veya emeklilik sozlesmesinin Tiirkiye’de kain ve merkezi Tiirkiye’de bulunan bir sigorta veya emeklilik sirketi nezdinde akdedilmis olmasi sartiyla; iicretlinin sahsina, esine ve kiictik 9ocuklanna ait hayat, oliim, kaza, hastalik, sakatlik, i^sizlik, analik, dogum ve tahsil gibi sahis sigorta policeleri için hizmet erbabi tarafmdan odenen primler ile bireysel emeklilik sistemine odenen katki paylannm indirilmesine imkan tamnmistir. (G.V.K Madde 63/3 )

Indirim konusu yapilacak prim, aidat ve katkilarm toplami, odendigi ayda elde edilen iicretin % 10′unu (bireysel emeklilik sistemi dismdaki §ahis sigorta poli9eleri için odenen primlerde, odendigi ayda elde edilen iicretin % 5′ini) ve yıllık olarak asgari ucretin yıllık tutarim asamaz.

Buna gore;

- Ucretlinin kendisi, esi ve kii9tik 9ocuklan için sahis sigorta sirketlerine odemis olduğu primler ile bireysel emeklilik sirketlerine odenen katki paylannm indirim konusu yapilmasi,

- Prim, aidat ve katki paylarma ait odeme belgesinin, belgenin ait

olduğu ay içinde isverene ibraz edilmesi,

- Prim, aidat ve katki paylannm odendigi ayda elde edilen brut

iicretin % 10′unu (bireysel emeklilik sistemi dismdaki sahis sigorta poli9eleri için odenen primlerde, odendigi ayda elde edilen brat iicretin % 5′ini) ve yıllık olarak asgari iicretin yıllık tutanni asmamasi, asmasi halinde ise asan tutarm indirim olarak dikkate ahnmamasi,

- §ahis sigorta sirketlerine ve bireysel emeklilik sirketlerine ayni

donemde pirim ve katki payi odenmesi duramunda ise toplam indirim konusu yapilacak tutarm briit iicretin %10′nu gecmemesi

gerekmektedir.

Indirimin dogru bir sekilde uygulanabilmesi için odeme tutan ile tarihinin belgelendirilmesi gerekmektedir.

Prim ve katki payi odetneleri makbuz karsihgi dogrudan sigorta veya bireysel emeklilik sirketine yapilabildigi gibi, banka subeleri, bankalann otomatik para cekme makineleri (ATM), internet veya telefon bankacihgi, kredi kartlan veya posta feki aracihgiyla da yapilabilmektedir.

Odeme tutan ve tarihinin; sigorta veya bireysel emeklilik sirketlerince dtizenlenen makbuzlarla ya da odeyenin adi ve soyadi, odemenin ait olduğu donem, odenen prim veya katki payi tutan, odeme yapilan sigorta veya bireysel emeklilik sirketinin iinvam ve odemenin tiiriine (§ahis sigorta primi veya bireysel emeklilik katki payi) iliskin bilgilerin yer almasi kosuluyla banka dekontlan, otomatik para cekme makinasi makbuzlan, kredi karti ekstreleri ve posta cekleri ile tevsik edilebilmesi miimkundiir.

Ayrica, sigorta policesi veya emeklilik sozlesmesinin bir orneginin (fotokopisinin) isverene verilmesi halinde sigorta veya emeklilik sirketlerince faks veya e-posta yoluyla katilimcilara gonderilen makbuz ornekleri ile internet ortammda yapilan odemelere iliskin olarak bilgisayardan alman ijiktilar esas almarak da indirim uygulanabilecektir. Bu durumda bir onceki paragrafta belirtilen belgelerden birinin ya da yapilan odemelerin tutan, donemi ve tarihini gosteren sigorta veya emeklilik sirketlerince diizenlenmis bir yazi veya ekstrenin, indirimin uygulandigi iicretin ilgili olduğu yih izleyen yilin ikinci ayi sonuna kadar isverene iletilmesi gerekmektedir. Herhangi bir sebeple isten aynlma olmasi durumunda soz konusu belgeler isten aynlmadan once isverene iletilecektir. Ancak, isverence uygun goriilmesi halinde, isten aynlma tarihinden itibaren bir ay içinde de iletilebilecektir.

Sigorta primi ve katki payinm sigorta veya emeklilik sirketine hizmet erbabi tarafmdan dogrudan odenmeyip, isverenler aracihgiyla odenmesi halinde (grup sigortasi veya grup bireysel emeklilik sozlesmesi), sigorta policesi veya bireysel emeklilik sozlesmesinin bir orneginin isverende bulunmasi ve bu police veya sozlesmede sigorta priminin veya bireysel emeklilik katki paylanmn odeme donemlerinin, aynca bu donemler 19m odenecek prim ve katki payi tutarlarının belli edilmis olmasi kaydiyla, hizmet erbabi ipin isveren tarafmdan sigorta veya emeklilik sirketine odenen ve/veya hizmet erbabmm iicretinden kesinti yapilmak suretiyle tahsil edilen sigorta primi ve katki payi, her bir kişi ifin aynca yukanda belirtilen belgeler aranmaksizm iicretin vergi matrahmm tayininde indirim olarak dikkate ahnabilecektir.

Gelir Vergisi Kanununun yukanda belirtilen 63/2 ‘nci maddesine gore, iicretlilerin kendileri için Sosyal Sigortalar Kurumuna odedikleri sigorta primleri, iicretin safi tutannm hesaplanmasmda indirim olarak dikkate alinmaktadir. Ucretlinin esi için istege bagh olarak Sosyal Sigortalar Kurumuna veya Bag-Kur’a odedigi primlere amlan bent hukmiinde yer verilmemis olduğundan, bu primlerin indirim konusu yapilmasi miimkiin degildir. Aynca, Gelir Vergisi Kanununun 63/3′iincu maddesine gore es için sahis sigorta sirketlerine odenen primler indirim konusu yapilmakta olup, Sosyal Sigortalar Kurumu ve Bag-Kur sahis sigorta sirketi niteliginde olmadigindan, odenen primlerin bu madde kapsammda degerlendirilmesi de miimkiin degildir. Dolayisiyla es adma istege bagli olarak SSK’ya veya Bag-Kur’a odenen primler safi iicret matrahinin tespitinde indirim konusu yapilamayacaktir.

- 2821 sayıh Sendikalar Kanununa gore kurulan sendikalara odenen aidatlar

2821 sayıh Sendikalar Kanununa gore kurulan sendikalara odenen aidatlann gayri safi iicret tutarmdan indirilmesi mtimkiin bulunmakta olup, 4688 sayıh Kamu Gorevlileri Sendikalan Kanununa gore kurulan sendikalara odenen aidatlann, gayri safi iicret tutarmdan indirilmesi miimkiin bulunmamaktadir. Madde hiikmiine gore isci sendikalarma odenen aidatlann iicret matrahmdan indirim konusu yapilmasi, memur sendikalarma odenen sendika aidatlarmin ise indirim konusu yapilmamasi Kanunun lafzmdan kaynaklanmaktadir. Kanun hiikmiiniin konuldugu zamanlarda memur sendikalan mevcut olmadigmdan, memurlarm sendika aidati odemeleri de soz konusu degildi. Ancak, bu farkli uygulamamn yasal bir duzenleme ile ortadan kaldinlmasi ve memur sendikalarma odenen aidatlann da iicret matrahmdan indirim konusu yapilmasi gerekmektedir.

Aynca, Kanun maddesinde sendika aidatimn odendiginin tevsik edilmesi sarti olmakla birlikte, aidatlar isverenler tarafmdan calisanlarm iicretlerinden iicret bordrosu tizerinden kesilmek suretiyle odenmekte ise makbuz istenmesine gerek bulunmamaktadir.

Soz konusu aidatlar Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Ekinin “Tablo 8 TJcretlere iliskin Bildirim” in Indirimler siitununda gosterilecektir.

- I§sizlik sigortasi primleri

4447 sayıh issizlik Sigortasi Kanununa gore odenen issizlik sigorta primleri, sigortalmm Sosyal Sigortalar Kanununun 77 ve 78′inci maddelerinde belirtilen prime esas ayhk kazanclarmdan %2 sigortah, %3 isveren ve %2 Devlet katki payi olarak almmaktadir. 4726 sayıh 2002 Yih Biit9e Kanununun 61/f maddesine gore 2002 yılında bu oranlar isciden %1, isverenden %2 ve Devlet katki payi %1 olarak uygulanmistir. Bu uygulamaya 4833 sayıh 2003 Yih Biit^e Kanununun 51/e maddesiyle devam edilmis ve son olarak da 5027 sayıli 2005 Yih Bvitce Kanununun 49/e maddesine gore bu uygulamaya 2005 yılında da devam edilmistir. 4447 sayıli Kanunun 49′uncu maddesinde, issizlik sigortasma isverenlerce odenen primlerin kazancm tespitinde gider olarak kabul edilecegi ve sigortahlarca odenen primlerin de gercek iicretin hesaplanmasmda gelir vergisi matrahindan indirilecegi belirtilmistir. Buna gore, sigortalimn %1 nispetinde odemis olduğu issizlik sigortasi primi, sosyal sigorta primi gibi ilcret matrahindan indirilebilecektir.

Soz konusu primler Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Ekinin “Tablo 8 Ucretlere iliskin Bildirim” in indirimler siitununda gosterilecektir.

- Sosyal guvenlik destek primi

Sosyal Sigortalar Kanununun 3′uncti maddesinde, kanunla kurulu sosyal guvenlik kurumlanndan maliilluk veya emekli ayhgi almakta iken bu Kanuna tabi sigortah bir iste cahsanlarm Kanunun 78′inci maddesine gore tespit edilen prime esas kazanclan uzerinden 63′iincii madde hiikmiine gore Sosyal Guvenlik Destek Primi kesilecegi hilkum altına ahnmistir. Amlan Kanunun 63′uncil maddesinde 4447 sayıli Kanunla yapilan degisiklige gore %30 oranmda kesilen sosyal guvenlik destek priminin 1/4′ii sigortah hissesi, %’u ise isveren hissesidir. 4447 sayıli Kanuna gore hesaplanan Sosyal Guvenlik Destek Primi de iicretin safi tutarimn tespitinde indirim konusu yapilacaktir.

Soz konusu primler Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Ekinin “Tablo 8 Ucretlere iliskin Bildirim” in indirimler siitununda gosterilecektir.

- Vergi Indirimi

4842 sayıh Kanunun 37 nci maddesiyle, Gelir Vergisi Kanununun 63 uncii maddesinin birinci fikrasimn 5 numarah bendinde yer alan ozel gider indirimine iliskin hukum 01.01.2004 tarihinden gecerli olmak tizere yurtirlukten kaldinlmis ve 4842 sayıh Kanunun 15′inci maddesi ile Gelir Vergisi Kanununun mukerrer 121′inci maddesinde yapilan degisiklikle “iicretlilerde vergi indirimi” mtiessesesi getirilmistir.

Dolayisiyla, (icretlilerde vergi indirimi kapsammda, gerçek usulde vergilendirilen iicretlilerin harcama tutarlan gayrisafi iicret tutarmdan indirim konusu yapilmayacak, belli matrahlar ilzerinden hesaplanan vergi indirimi tutarlan galisanlarm odeyecekleri gelir vergisinden mahsup edilmek suretiyle veya isverenlerce nakden iade edilmek suretiyle hak sahiplerine odenecektir. Bu sistemin ilk uygulamasi gerfek usulde iicret geliri elde edenlerin 2004 yılında yaptiklan harcamalar 19m 2005 yılında elde ettikleri iicret gelirleri tizerinden hesaplanan vergiden mahsup edilmek suretiyle gerceklesmistir.

Vergi indirimi uygulamasindan ttcretleri gercek usulde vergilendirilenler yararlanabilecektir.

Ucretleri diğer iicret kapsammda vergilendirilen hizmet erbabi ile gelir vergisine tabi diğer gelir unsurlarım elde edenlerin vergi indirimi uygulamasindan yararlanmalan miimkiin degildir. Ucretleri gerçek usulde vergilendirilenler vergi indirimi uygulamasindan yararlanacaklardir.

Uzerinden vergi indirimi hesaplanacak harcama tutan, iicretlinin vergi indirimine konu harcamalanmn yapildigi yila iliskin iicret matrahmm yıllık toplammi asamayacaktir.

Ucret gelirinin elde edildigi takvim yilina iliskin vergi indirimi kapsamma giren harcamalar, iicret gelirinin elde edildigi donemle iliskilendirilmeksizin vergi indirimi uygulamasmda dikkate alinacaktir. Bu kapsamda, yil içinde yeni ise giren, isten aynlan, emekli olan, iicretsiz izne aynlan kişilere ait harcama belgelerinin cahsilan donemle smirh olmaksizin kabul edilmesi gerekmektedir.

Gelir Vergisi Kanununun 95 inci maddesi geregi iicretlerinden vergi tevkif usulii cari olmayan ve bu nedenle iicretlerini yıllık beyanname ile beyan etmek zorunda olan - ki bunlar genelde, yukanda soziinu ettigimiz elgilik ve konsolosluklarda çalışan iicretliler olmaktadir-iicretlilerde vergi indirimi, bu kişilerin bagh olduğu vergi dairesince gerçeklestirilecektir. Anilan miikellefler vergi indirimine ait bildirimi ve harcama belgelerini yıllık gelir vergisi beyanname verme siiresi iginde bagh olduğu vergi dairesine vereceklerdir. Vergi dairesi bu bildirim iizerine; harcamalann vergi indirimi konusuna girip girmedigi, belgelerin ge9erli beige olup olmadigmi kontrol ederek hesapladigi vergi indirimi tutanm Nisan ayi sonuna kadar tlcretliye nakden odeyecektir. Ucretliye nakden iadesi gereken soz konusu vergi indirimi tutarlarinin oncelikle yıllık beyannamede tahakkuk eden gelir vergisine mahsup edilecegi tabiidir.

Ote yandan, tevkifata tabi olmayan iicretlerini yıllık beyanname ile beyan etmek zorunda olan iicretliler bu beyannameye tevkif suretiyle vergilendirilen iicretleri ile diğer gelir unsurlarım da dahil etmeleri halinde vergi indirimi, yıllık beyannamede hesaplanan toplam gelir vergisi matrahinin, tevkifata tabi olmayan ucret gelirlerine isabet eden kismi dikkate almarak hesaplanacaktir. Bu hesaplama [(Tevkif usulii cari olmayan ucret matrahi X Toplam gelir vergisi matrahi)/ Toplam gelir] formulime gore yapilacaktir

Diğer Ucretler

A^agida sayıli hizmet erbabinm safi iicretleri takvim yih ba§mda ge9erli olan ve sanayi kesiminde caiman 16 ya§mdan biiyiik i§ciler için uygulanan asgari iicretin yıllık brut tutarimn % 25′idir. Bu ucretler i^in beyanname verilmemektedir.

1. Kazanflan basit usulde tespit edilen ticaret erbabi yanmda 5ah§anlann iicretleri,

2. Ozel hizmetlerde ^ali^an §oforlerin iicretleri,

3. Ozel in§aat sahiplerinin iicretle 9ah§tirdigi in§aat i§9ilerinin iicretleri,

4. Gayrimenkul sermaye iradi elde edenlerin yanmda 9ali§anlann iicretleri,

Gerçek iicretlerinin tespitine imkan olmamasi sebebiyle, Dani§tayin miispet miitalaasiyla Maliye Bakanliginca bu kapsama almanlar.

Bu gruba giren mtikellefler vergi karnesi alarak matrahlarmi bu karnede belirtmek durumundadirlar.

V. GAYRIMENKUL SERMAYE IRATLARININ BEYANI

Gayrimenkul sermaye iradi Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde sayılan mal ve haklann kiraya verilmesinden elde edilen gelirdir.

Soz konusu mal ve haklar ticari veya zirai bir isletmeye dahil bulundugu takdirde bunlarm iratlan ticari veya zirai kazancm tespitine miiteallik hukiimlere gore degerlendirilerek vergilendirilecektir.

Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde yazm mal ve haklan kiraya veren sahipleri, mutasarnflari, zilyedleri, irtifa ve intifa haklan sahipleri ile kiracilan gayrimenkul sermaye iradi mukellefleridir.

Elde edilen iradın vergilendirilecek olan safi tutan belirlenirken giderler indirilir. indirilecek giderler ise gercek usul ve gotilru usul olmak uzere iki sekilde belirlenir.

Gelir Vergisi Kanununun 74 iincii maddesinde gayrisafi hasilattan indirilebilecek giderler sayılrmstir. Bu giderlerin gercek tutarlan ile belgelendirilmeleri gerekmektedir.

Giderler indirilirken dikkat edilmesi gereken husus istisnaya isabet eden giderlerin indirilemeyeceğidir.

GMSI’nin safi tutari= GMSI-(Gercek giderler - istisnaya isabet eden gider)

istisnaya isabet eden gider = istisna tutan X toplam gider =Toplam Hasilat

GMSI elde edenler isterlerse, gercek giderlerine karsihk olmak uzere, hasilatlarının % 25′ini goturii gider olarak indirerek iratlarının safi tutanm belirleyebilirler. Bu usulti se9en miikellefler;

- Iki yil gecmedikce gerçek usule donemezler.

- Haklarm iratlarma (intifa hakki harii?) gotiiru gider uygulayamazlar.

- Biitiln gayrimenkullerin aym gider usuliinil uygulamasi gerekir.

- GMSI istisna tutan hasilattan indirildikten sonra kalan tutara gotiiru gider uygulayacaklardir.

Gayrimenkul Sermaye Iratlarmda istisna

Binalann mesken olarak kiraya verilmesinden bir takvim yih içinde elde edilen hasilatm 2005 takvim yih için 2.000 YTL’si gelir vergisinden mustesnadrr. (G.V.K Madde 21)

Ticari, zirai ve mesleki kazancini yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olanlar bu istisnadan faydalanamazlar.

Gelirleri basit usulde tespit edilen ticari kazanc mtikellefleri de bu istisnadan faydalanamazlar.

Sozkonusu istisna sahsa baghdir. Ortak olarak sahip olunan gayrimenkullerden saglanan gelirlerde istisna ayn ayn ve tam olarak uygulamr.

Istisna haddi tizerinde hasilat elde edilip beyan edilmemesi veya eksik beyan edilmesi halinde bu istisnadan yararlamlamaz.

Aynca, ilgili doneme iliskin beyanname vermeyip daha sonra kendiliginden pismanhk (VUK. Madde 371) hukilmleri 9er9evesinde beyanname verilmesi halinde, istisna hiikmunden yararlanilabilecektir.

Gayrimenkul Sermaye iradinda Zarar

Gergek gider yontemini se9en ve konutlarmi kiraya vererek, baska konutlarda kirada oturanlarm indirim konusu yapacaklan kira bedeli tutan elde ettikleri gayrimenkul sermaye iradi ile simrhdir. Indirilemeyen kişim gider fazlahgi sayılmayacağı gibi zarar olarak da kabul edilmez. Aynca, diğer gelirlerden mahsup edilemez. Ancak, alman konut kirasi kadar olan kismi gider olarak indirilebilir.

Kira indirimi hari9 olmak uzere, yapilan giderlerin elde edilen gayrimenkul sermaye iradindan fazla olmasi durumunda ortaya 9ikan zarar Gelir Vergisi Kanununun 88 nci maddesi hukmii 5er9evesinde zarar mahsubu kapsaminda degerlendirilir.

Gayrimenkul sermaye iratlannda sermayede meydana gelen eksilmeler zarar sayılmaz.

Gayrimenkul sermaye iradini yıllık beyanname ile beyan edecek olan mtikellefler “Tablo 9 Gayrimenkul Sermaye iradına iliskin Bildirim” i dolduracaklardir. Gayrisafi irattan istisna tutan diisiildukten sonra kalan tutardan gerçek veya goturii gider indirilecek olup, bulunan safi irat veya zarar Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinin 21 no.lu Gayrimenkul Sermaye iratlan satinna aktanlacaktir. Kiraya verilen gayrimenkullerin sayısmm fazla olmasi nedeniyle bildirimdeki satirlarm yetmemesi halinde “Gayrimenkul Sermaye iradına iliskin Ek Foy” kullamlacaktir.

VI. MENKUL SERMAYE IRATLARININ BEYANI

Sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dismda nakdi sermaye veya para ile temsil edilen degerlerden mtitesekkil sermaye dolayisiyla elde edilen kar payi, faiz, kira ve benzeri iratlar menkul sermaye iradi olarak tammlanmistir. Bu tammla, bireylerin sahip olduklan nakdi sermayeyi baskalarının kullammma birakmalan sonucu elde ettikleri donemsel nitelikteki gelirlerin menkul sermaye iradi olarak vergilendirilmesi ama9lanmaktadir.

Gerçek kişilerce elde edilen menkul sermaye iratlannm beyan edilip edilmeyeceğine, beyan edilmesi halinde beyannamenin verilmesi ve verginin odenmesine iliskin a9iklamalar aşağıda yer almaktadir.

Tutan Ne Olursa Olsun Beyan Edilmeyecek Menkul Sermaye Iratlan

Aşağıda belirtilen gelirler tutan ne olursa olsun beyan edilmez. Diğer gelirler nedeniyle verilen beyannameye de dahil edilmez.

1. Vergi kesintisine tabi tutulmus olan, (Gelir Vergisi Kanunu Gecici 55. Madde)

- Mevduat faizleri,

- Ozel fmans kuramlannca kar ve zarara katilma hesabi karsiliginda odenen kar paylan,

- Repo gelirleri,

- Menkul kiymetler yatinm fonlanmn katilma belgelerine odenen kar paylan.

2. 07/10/2001 tarihinden itibaren diizenlenen sahis sigorta policeleri ve bireysel emeklilik sistemi dolayisiyla elde edilen menkul sermaye iratlari. (Gelir Vergisi Kanunu 86/1-a)

(07.10.2001 tarihten once diizenlenen sahis sigorta poli9eleri eski hiikumlere gore iicret olarak vergilendirilmektedir.)

3. Kurumlarm karlarim sermayeye eklemek suretiyle gerceklestirdikleri kar dagitim işlemlerinde gercek kişi ortaklarca elde edilen kar paylan. (Bedelsiz hisse senetleri ile istirak paylan) (231 ve 243 Numarah Gelir Vergisi Genel Tebligleri)

Belirli Bir Tutan Asmamasi Halinde Beyan Edilmeyecek Menkul Sermaye iratlari

Geliri sadece menkul sermaye iratlanndan ibaret olan mukelleflerin elde ettikleri menkul sermaye iratlarının gayri safi tutarlan toplamimn 2005 yılında 15 bin Yeni Turk Lirasim asmamasi halinde, vergi kesintisine tabi tutulmus olanlar beyan edilmeyecektir.

Vergi uygulamasinda, tevkifat orani sifir olarak belirlenmis kazançlar vergi tevkifatma tabi tutulmus kabul edilmektedir.

Menkul sermaye iratlarının gayri safi tutarlan toplamimn belirlenen haddi asip asmadigmm tespitinde, tutan ne olursa olsun beyan edilmeyecek olan menkul sermaye iratlari dikkate almmayacaktir.

Elde edilen gelirin beyan smirmi asmamasi halinde beyan edilmeyecek menkul sermaye iratlan aşağıda belirtilmistir.

- Her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut Idaresi ve Ozellestirme Idaresince cikanlan menkul kiymetlerden saglanan gelirler.

- Tam miikellef kurumlardan elde edilen kar paylan.

Elde edilen gelirin beyan simn olan 15 bin YTL’yi asmasi halinde bu gelirlerin tamami (istisna edilen tutarlar haric) yıllık beyanname ile beyan edilecektir.

Menkul sermaye iratlan toplaminm beyan sinirim asm asmadigimn tespitinde indirim oram ve istisna uygulanabilecek menkul sermaye iratlarının, indirim oram ve istisna uygulandiktan sonra kalan kişimlan dikkate almacaktir. Bu iratlann beyammn gerektigi durumda ise indirim oram ve istisna uygulandiktan sonra kalan kişimlar beyan edilecektir.

Devlet Tahvili ve Hazine Bonolarindan Elde Edilen Faiz Gelirlerinin Beyani

Devlet ic borclanma kapsammda cikanlan bu kagitlardan Devlet tahvili 1 yil ve daha uzun vadeli olup, Hazine bonolan ise kisa vadelidir. Bu kagitlardan elde edilen faiz gelirlerinin beyan edilip edilmeyeceği hususu soz konusu menkul kiymetlerin ihrac tarihine ve TL cinsinden, doviz cinsinden ya da dovize veya baska bir degere (TEFE, TUFE vb.) endeksli olup olmadigina bagh olarak farklıhk gostermektedir. Zira ihrac tarihine bagh olarak istisna, YTL veya doviz cinsinden yada herhangi bir degere endeksli ihrac edilme durumuna bagh olarak indirim oram uygulanmasi/uygulanmamasi soz konusu olmaktadir.

*tndirim Oram Uygulamasi

Turk Lirasi cinsinden ihrac edilen Devlet tahvili ve Hazine bonosundan elde edilen faiz gelirlerine 2005 yih için % 53,7 lik indirim oram uygulanacaktir. Soz konusu kamu kagitlanmn doviz cinsinden, dovize altına veya baska bir degere endeksli (TTJFE, TEFE’ye endeksli ) olarak ihrac edilmesi halinde ise indirim orani uygulanmasi s6z konusu degildir.( G.V.K. Madde 76)

Indirim orani uygulanmasindan sonra kalan tutar için yıllık beyanname verilip verilmeyeceğine iliskin degerlendirmede soz konusu kagidm ihra9 tarihi de onem tasimaktadir.

Onemli Not: Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin 5, 6, 7, 12 ve 14 numarah bentlerinde yer alan menkul sermaye iratlarma uygulanmakta olan indirim orani, 01/01/2006 tarihinden itibaren elde edilen gelirler için uygulanmak üzere yuriirlukten kaldmlmistir.

*Istisna Uygulamasi

26/07/2001-31/12/2005 tarihleri arasmda ihra9 edilmis olan kagitlann (Devlet tahvili, Hazine bonosu) faiz gelirlerinde 2005 yili için 174.033 YTL’lik istisna uygulanacaktir. (G.V.K. Gecici madde 59)

Bu durumda yukanda sozil edilen tarihler arasmda Turk Lirasi cinsinden ihraf edilen Devlet tahvili ve Hazine bonosu faiz gelirlerinde once % 53,7′lik indirim orani, sonra istisna uygulanacak olup, kalan tutar 15 bin YTL’yi asiyorsa beyan edilecektir. Dikkat edilmesi gereken husus 15 bin YTL’nin dusiilmesi gereken bir tutar olmayip beyanname verilip verilmeyeceğine iliskin bir smirdir. Dolayisiyla 15 bin YTL’nin asilmasi halinde asan kişim degil, indirim orani ve istisna uygulandiktan sonra kalan tutar beyan edilecektir.

Soz konusu kagidm ihrac tarihinin 26/07/2001 tarihinden onceki bir tarihi tasimasi halinde istisna uygulanmayacaktir.

Eski ihrac tarihli olup, (26/07/2001 tarihinden once) Turk Lirasi dismda doviz cinsinden ya da doviz veya baska bir degere endeksli kagitlarda indirim orani ve istisna uygulanmayacaktir. Bu durumda elde edilen gelir 15 bin YTL’yi asiyorsa beyan edilecektir.

Devlet tahvili ve Hazine bonosu faiz gelirlerinde gelir vergisi tevkifat orani (01/10/1998 tarihinden itibaren ihra9 edilenler ifin bu tarihten ge9erli olmak ilzere) sifir (0) olup, rakamin sifir olmasi bu gelirlerin tevkifata tabi olma ozelligini etkilememektedir.

Soz konusu gelirlerdeki sifir oranh tevkifat uygulamasi halen devam etmektedir. (07.10.1998 tarihli ve 98/11794 sayıh Bakanlar Kurulu Karan )

Dolayisiyla, 26/07/2001-31/12/2005 tarihleri arasmda ihra9 edilen Devlet tahvili ve Hazine bonolarının faiz gelirleri ve elden 9ikanlmasindan saglanan diğer kazançlar (deger artis kazanci) toplaminm 2005 yilinda 174.033 YTL’si gelir vergisinden istisna edilmistir. Istisna kapsamina giren soz konusu kazanflar ifin yıllık beyanname verilmeyecektir.

Devlet i9 bor9lanma senetlerine getirilen bu onemli ve bilyiik vergi avantajindan, dis bor9lanma senedi olan eurobondlardan elde edilen faiz gelirleri ve eurobondlarm alim satimmdan (deger artis kazanci) elde edilen kazançlar da yararlanmaktadir.

Eurobond, Biit9e Kanununa dayanarak dis bor9lanma kapsammda 9ikanlan doviz cinsinden menkul kiymettir. Baska bir ifade ile eurobond, yurtdisi piyasalarmdan bor9 para temin edebilmek için, yabanci para cinsinden ihra9 edilen genellikle uzun vadeli bor9lanma ara9lan olarak tammlanabilir. Eurubondlarm, banka aracihgi ile yurtdismda bu kagitlan pazarlayan bankadan temin edilebildigi gibi i9 piyasadan da satin almmasi mumkiindur. Soz konusu tahvilleri Tiirkiye’de yasayan gerçek kişiler de satm alabilmektedir.

Gerçek kişilerce satin alman eurobondlar Devlet tahvili ve Hazine bonosu kapsammda olup, bunlann 26/07/2001 (bu tarih dahil) tarihinden sonra ihra9 edilmis olmasi halinde 174.033 YTL’lik istisna uygulanacaktir. Ancak bu tahviller yabanci para cinsinden ihra9 edildigi için sadece istisna uygulanacak olup, indirim oranimn uygulanmasi soz konusu degildir. Dolayisiyla, bu kagitlarm ihra9 tarihi 26/07/2001- 31/12/2005 donemi arasmdaki bir tarihi tasiyorsa sadece istisna uygulanacak olup, kalan tutar 15 bin YTL’yi asiyorsa beyan edilecektir.

Yukanda sozii edilen istisna sadece faiz gelirleri için degil, bu kagitlarm elden 9ikanlmasi dolayisiyla elde edilen diğer kazanflar (deger artis kazanci) için de uygulanacaktir. Bir gercek kişinin, hem faiz hem de elden cikarma dolayisiyla elde ettigi kazancmm bulunmasi ve gelir toplamimn istisna sininni asmasi halinde, istisnanm hangi kazanca uygulanacağı ve kalan tutann faiz geliri mi yoksa deger artis kazanci olarak mi beyan edilecegi miikellefce belirlenecektir. Diğer bir anlatimla, 174.033 YTL’lik istisna faiz gelirleri için ayn, diğer kazanclar (deger artis kazanci) için ayn degil, bu kazanclar toplamina bir kez uygulanacaktir.

Istisna; faiz gelirleri acisindan indirim oram, elden cikarma dolayisiyla elde edilen diğer kazanclar acisindan ise maliyet bedeli endekslenmesi uygulandiktan sonra bulunan tutara uygulanacaktir.

Gerek indirim oram, gerek endeksleme, gerekse istisna uygulamasi beyannamenin disinda yapilacak olup, en son bulunan tutar beyannameye tasmacaktir.

Istisna sadece gercek kişilerce elde edilen kazanclar yoniinden gecerli olup, ticari isletmelere ait olan bu tiir gelirler ile ilgili olarak uygulanmayacaktir.

Indirim Oram Uygulanarak Beyan Edilecek Diğer Menkul Sermaye iratlan

Gelir Vergisi Kanununda bazi menkul sermaye iratlarının enflasyondan armdinldiktan sonra kalan tutarlarimn vergilendirilmesi ongoriilmustiir. Enflasyondan anndirmaya iliskin indirim oram 2005 yih ifin % 53,7 olarak belirlenmistir.

Bu durumda, 2005 takvim yılında elde edilen menkul sermaye

iratlarmdan;

- Her nevi tahvil ve hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut idaresi ve Ozellestirme idaresince 9ikanlan menkul kiymetlerden saglanan gelirler, (Bu gelirlerin a9iklamasina yukanda yer verilmistir.)

- Her nevi alacak faizleri,

- Menkul krymetler yatinm ortakhklanndan saglanan kar paylan indirim oram uygulanmak suretiyle beyan edilecektir.

Beyanname verme sinin olan 15 bin YTL’nin hesabmda, indirim oram uygulanabilecek menkul sermaye iratlarmin indirim oram uygulandiktan soma kalan kişimlan dikkate almacaktir.

Ticari isletmelere dahil kazanç ve iratlar için indirim oram uygulanmasi soz konusu degildir.

Alacak Faizlerinin Vergilendirilmesi

Alacak faizleri Gelir Vergisi Kanunu’nun 75 inci maddesinin 6 numarali bendinde adi, imtiyazh, rehinli, senetli alacaklarla kamu tiizel kişilerine bor9lamlan ve senede baglanmis olan meblaglar için odenen faizler olarak tammlanmistir. Uygulamada ise karsitmza daha 90k belediyelerce veya ilgili kurum ve kuruluslarca istimlak edilen arsa/ arazilerin bedellerinin diisiik olmasi nedeniyle a9ilan davalarla ilgili olarak verilen kararlarda karsitmza 9ikmaktadir. Soz konusu uyu§mazhklarda gayrimenkul sahibi kişilerin talepleri hakh goriilmekte, aynca bu bedelle ilgili olarak ge9en siirede paramn satin alma giicundeki eksilme nedeniyle aynca faiz odenmesine hiikmedilmektedir.

Ya da ozellikle kidem tazminatlan eksik odendiginden bahisle a9ilan davalarda da aym sekilde is9inin talebi yerinde gorillerek hem eksik kidem tazminatmin odenmesine, hem de aynca bir faiz odenmesine karar verilebilmektedir.

Iste bu sekilde htikmolunan faizler Gelir Vergisi Kanunu uygulamasmda alacak faizi olarak adlandinlmakta olup,bu gelirler Gelir Vergisi Kanununun 94 tincii maddesinde yer alan tevkifat kapsammdaki gelirler içinde yer almadigmdan tevkifata tabi tutulmamaktadir.

Alacak faizlerine % 53,7 indirim oram uygulanacak olup, kalan tutarm 800 YTL’yi asmasi halinde Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir.

Burada dikkat edilmesi gereken husus 800 YTL’nin diisulmesi gereken bir istisna degil beyanname verilip verilmeyeceğine iliskin bir smir olduğudur.

Menkul Kiymet Yatirim Ortakhklanndan Saglanan Kar Paylarinin Vergilendirilmesi

Menkul kiymetler yatirim ortakhklanndan saglanan kar paylarinin vergileme rejimi hisse senetlerinden elde edilcn kar paylarinin vergilendirilmesine benzerlik gostermektedir. Tek farki yatirim ortakhgi kar paylarmda once % 53,7′lik indirim oram uygulanacak olup, kalan tutarm yansi istisna edilecek, kalan yansi bcyan sinin olan 15 bin YTL’yi asiyorsa beyan edilecektir. ( G.V.K. Madde

22,75,76,86)

Bu hesaplamalar daha 6nce de belirttigimiz gibi beyanname dismda yapilacaktir.

Kar Paylarinin Beyani ve Kesilen Vergilerin Mahsubu

Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin 1, 2 ve 3 numarali bentlerinde yer alan gelirler, vergi uygulamasi bakimmdan kar payi olarak adlandinlmaktadir. Soz konusu kar paylan aşağıda aciklanmaktadir:

1. Her nevi hisse senetlerinin kar paylan (Sermaye Piyasasi Kanununa gore kurulan yatirim fonlan katilma belgelerine odenen kar paylan da bu kapsamdadir.)

Soz konusu hisse senetleri daha ziyade Anonim Sirket hisse senetleri olmaktadir.

2. Istirak hisselerinden dogan kazançlar

Limited sirket ortaklarının, is ortakhklan ortaklarinm ve komanditerlerin kar paylan ile kooperatiflerin dagittiklan kazançlar bu kapsamdadir.

3. Kurumlarm idare meclisi baskan ve uyelerine verilen kar paylan Gelir Vergisi Kanununun 22 nci maddesinin 2 numarah fikrasmda; tarn miikellef kurumlardan elde edilen kar paylarının yansi gelir vergisinden istisna edilmis, kar paymm beyam halinde, kann dagitimi asamasmda kurum biinyesinde yapilan tevkifatm tamaminm yıllık beyanname iizerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilecegi hiikme baglanmistir.

Buna gore; tam miikellef kurumlardan elde edilen ve yukanda sayılan kar paylarının yansi gelir vergisinden istisnadir. Bu hesaplamada kar paymm brut tutan esas almacaktir. Istisna sonrasi kalan tutar 2005 yib için belirlenen 15 bin YTL beyan smirini asiyor ise beyan edilecektir. Beyan edilen tutar iizerinden hesaplanan gelir vergisinden kann dagitimi asamasinda kurum biinyesinde yapilan tevkifatm tamami mahsup edilecektir. Mahsup sonrasi kalan tutar genel hükümler cercevesinde red ve iade edilecektir.

4842 sayıli Kanunla yapilan diizenlemede, halka a9ik anonim sirketlerle diğer sirketlerdeki farkli tevkifat orani uygulamasi kaldinhms olup, soz konusu tevkifat oram 10/12/2003 tarih ve 2003/6577 sayıli Bakanlar Kurulu Karan ile tiimii için % 10 olarak belirlenmistir.

Ornek : Bay (A), 2005 takvim yılında (Y) Anonim §irketine ait hisse senetlerinden 40.000 YTL, (Z) Anonim §irketine ait hisse senetlerinden ise 20.000 YTL kar payi elde etmistir. Elde edilen kar payi her iki kurum biinyesinde % 10 nispetinde tevkifata tabi tutulmus olup, tevkif edilen vergi toplam 6.000 YTL’dir.

Yapilacak hesaplamada kar paymin brut tutan esas almacak olup, miikellefm beyam aşağıdaki gibi olacaktir:

Kar Payi Toplam Tutan (Brut) 60.000, YTL

Istisna Edilen Tutar(60.000.000.000 x lA) 30.000, YTL

Beyan edilen Tutar 30.000, YTL

Hesaplanan Gelir Vergisi 7.920, YTL

Mahsup Edilecek Vergi 6.000, YTL

Odenecek Gelir Vergisi 1.920, YTL

Beyan Edilmeyecek Kar Paylan

- Gercek kişilerce elde edilen ve yukanda yazih olan kar paylan, beyana tabi baska gelirlerin bulunmamasi, Tiirkiye’de tevkifata tabi tutulmus olmasi ve beyan sinirmi asmamasi kosuluyla beyan edilmeyecektir.

- Kurumlann 31/12/1998 ve daha onceki tarihlerde sona eren hesap donemlerinde elde ettikleri kazanclanm dagitmalan halinde, gercek kişilerce elde edilen bu kar paylan, tutan ne olursa olsun yıllık beyanname ile beyan edilmeyecektir.

- Kann sermayeye ilavesi sonucu elde edilen kar paylan (kurum kazancmm dagitilmayip sermayeye ilave edilmesi nedeniyle ortaklara verilen bedelsiz hisse senetleri) için beyanname verilmeyecektir.

Buraya kadar yapilan aciklamalar soz konusu gelirlerin menkul sermaye iradi olarak elde edilmesi halinde yapilacak vergilemeye yoneliktir. Bu gelirlerin ticari isletmeye bagh olarak elde edilmesi halinde ticari kazanc hukumlerine gore vergilendirme yapilacaktir.

800 YTL’lik Tutan Asmamasi Halinde Beyan Edilmeyecek Menkul Sermaye iratlari

Tiirkiye’de vergi kesintisine tabi olmayan ve istisna uygulanmayan aşağıda belirtilen menkul sermaye iratlannm 2005 yih için 800 YTL’lik tutan asmamasi halinde, bu iratlar beyan edilmeyecektir.

- Kiyi bankacihgmdan (off-shore bankacihk) elde edilen faiz gelirleri

- Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemis kuponlarının satismdan elde edilen bedeller

- istirak hisselerinin sahibi adma hentlz tahakkuk etmemis kar paylarinm devir ve temliki karsihgmda alman para ve ayinlar

- Her cesit senetlerin lskonto edilmesi karsihgmda alman lskonto bedelleri

- Her nevi alacak faizleri

- Yurt dismdan elde edilen diğer menkul sermaye iratlari.

800 YTL’lik tutar bir istisna olmayip, gelirin beyan edilip edilmeyeceğine yonelik tespitte dikkate alraacak bir haddir. Bu had yukanda belirtilen gelirlerin her biri için ayri ayn uygulanmayacak olup, bu gelirler ile vergi kesintisine tabi olmayan ve istisna uygulanmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlanmn toplam tutan dikkate ahnacaktir.

Safi iradın Tespitinde indirilecek Giderler

Menkul sermaye iradınin elde edilmesi için gayrisafi irattan indirilebilecek smirh sayıdaki giderlerin neler olduğu Gelir Vergisi Kanununun 78 inci maddesinde a9iklanmis olup, gayrisafi irattan iradın elde edilmesi için yapilan giderler dusuldiikten sonra kalan net tutar safi irat olarak beyan edilecektir. Bu tutar Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinin 22 no.lu Menkul Sermaye Iratlan satirma aktanlacaktir.

VII. DİĞER KAZANC VE 1RATLARININ BEYANI

Diğer kazanç ve iratlarm vergilendirilmesine iliskin olarak 01.01.2003 tarihinden gecerli olmak üzere, Gelir Vergisi Kanununun 80, mukerrer 80, 81, mukerrer 81 ve 82′nci maddeleri yuriirluge girmi§tir.

Yapisi itibariyle devamlihk gostermeyen mutad meslek halinde yapilmayan, daha 90k spekulatif ve anzi denilebilecek kazanclar diğer kazanç ve irat olarak adlandinlmaktadir. Bir kazanç veya iradın “Diğer kazanç ve irat” kapsammda vergiye tabi tutulabilmesi için, bu irada ili§kin faaliyetin Kanunda a9ik9a yazili olmasi gerekmektedir.

Diğer kazanç ve iratlar deger artisi kazançlari ve anzi kazançlar olmak tizere iki farkli gelir unsurundan olusmaktadir.

Deger artisi kazanci olarak vergilendirilen gelir, mal ve haklarm elden 9ikarilmasmdan saglanan kazançtir.

Anzi kazaiujlar ise, yapilmasi devamhhk arzetmeyen faaliyetlerden elde edilen gelirlerin vergilendirilmesine yonelik diizenlemeler i9ermektedir.

Deger artisi kazançları Gelir Vergisi Kanununun 80 inci maddesinde alti bent halinde sayılmistir. Uygulamada karsimiza sik?a 9ikan menkul kiymetlerin elden fikanlmasi ile gayrimenkullerin elden 9ikanlmasi halinde dogan deger artis kazançlarıdir.

Menkul Kiymetlerin Elde Cdtanlmasi Halinde Vergileme

Aşağıda belirtilen menkul kiymetler vergileme dismda tutulmustur.

- Ivazsiz olarak iktisap edilen menkul kiymetler,

- Tiirkiye’de kurulu menkul kiymet borsalarmda işlem goren ve 119 aydan fazla siireyle elde tutulan hisse senetleri ile tam miikellef kurumlara ait olan ve bir yildan fazla siireyle elde tutulan hisse senetleri.

Bu kazançlar için yıllık beyanname verilmeyeceği gibi diğer gelirler nedeniyle verilecek beyannameye de dahil edilmeyecektir. Yukanda belirtilenlerin disinda kalan yani ivazh olarak elde edilmis olmasi sartiyla;

- Ttirkiye’de kurulu menkul kiymet borsalarmda i§lem goren ve 119 ay içinde elden 9ikanlan hisse senetlerinden saglanan kazançlar ile tam miikellef kurumlara ait olan ve en fazla bir yil siireyle elde tutulan hisse senetlerinin elden 9ikanlmasmdan saglanan kazançlar,

- Diğer menkul kiymetlerin elden 9ikanlmasmdan saglanan kazançlar,

diğer kazanç ve irat olarak vergilendirilecektir.

Onemli Not: ilerideki boliimlerde a9iklanacağı üzere, 01/01/2006 tarihinden menkul kiymetlerin elden 9ikanlmasmda elde edilen gelirler uzerinden Gelir Vergisi Kanununun Ge9ici 67 inci madde hükümleri uygulanacaktir.

Gayrimenkullerin Elden Cikanlmasi Halinde Vergileme

Gayrimenkullerin iktisap tarihinden itibaren 4 yil içinde elden cikanlmasi halinde dogan kazanc deger artis kazanci olarak vergilendirilecektir. Dolayisiyla, 4 yildan fazla bir sure ile elde tutulduktan sonra satilan gayrimenkulla ilgili olarak vergilendirme yapilmasi soz konusu degildir.

Ornegin; miras yoluyla intikal eden arsanin daire karsihgmda miiteahhide verilmesi ve elde edilen dairenin 4 yil içinde satilmasi halinde dogan kazanc vergilendirilecektir. £iinku ivazsiz intikal konusu arsa olup, satisi yapilan gayrimenkul ise dairedir. Bu durumda gayrimenkul için ivazsiz intikalden soz edilemeyeceğinden vergileme yapilacaktir.

Deger artisi kazancmda vergilendirilecek kazanca “safi deger artisi” denilmektedir.

Safi kazanç, elden cikarma karsihgmda ahnan para ve ayinlarla saglanan ve para ile temsil edilebilen her tilrlu menfaatlerin tutanndan, elden 9ikanlan mal ve haklarm maliyet bedelleri ile elden cikarma dolayisiyla yapilan ve saticmin uhdesinde kalan giderlerin ve odenen vergi ve harclann indirilmesi suretiyle bulunacaktir.

Vergilendirilecek deger artis kazancimn tespitinde miikelleflerin enflasyondan kaynaklanan fiktif kazanclarının vergilendirilmemesi ifin iktisap bedelinin TEFE artis oramnda arttmlmasi suretiyle bulunan tutar esas ahnacaktir. Bu uygulamada mal ve haklarm elden cikanldigi aydaki TEFE artis oram dikkate ahnmayacaktir. Bu sekilde endekslemeye esas almacak oranm tespitinden sonra vergilendirilecek deger artis kazanci aşağıdaki sekilde hesaplanacaktir.

Onemli Not: 5281 sayıh Kanunla, 01.01.2006 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanmak üzere endekslemenin yapilabilmesi ifin artis orammn % 10 veya iizerinde olmasi sarti getirilmistir.

Sati§ Bedeli (Elden 9ikarma bedeli) - Endekslenmis Iktisap veya Maliyet Bedeli = Deger Artis Kazanci

Bu tutardan 13 bin Yeni Turk Lirahk istisna dtlsiilecek olup, kalan tutar ne olursa olsun her haliikarda yıllık beyanname ile bildirilecektir. iktisap bedeli endeksleme işlemi beyanname dismda yapilacak olup, endekslenmis tutar Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Ekinde yer alan “Tablo 11 Diğer Kazanç ve Iratlara Iliskin Bildirim” in 54 no.lu satinna yazilacaktir. 13 bin YTL istisna soz konusu tabloda gosterilerek indirim konusu yapilacak olup, bu işlemden sonra 59 no.lu satirda yer alan vergilendirilecek safi deger artisi kazanci Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinin TABLO- 2 GELIR BiLDiRIMi bolumumin 23 numarah satinna aktanlacaktir.

Ornek: Bay (C), tarn mukellef kurum olan (X) A.§’nin hisse senetlerinin 50.000 YTL’lik kismini 21/07/2004 tarihinde satin almistir. Bay (C), (X) A.§ hisse senetlerini 01/05/2005 tarihinde 80.000 YTL bedelle elden cikarmistir. Aynca, Bay (C) bu işlemler neticesinde 2.700 YTL damga vergisi odemistir.

21/07/2004′de iktisap edilen hisse senetlerinin 01/05/2005 tarihinde elden cikanlmasi sonucu olusan gelirin vergilendirilmesi aşağıdaki gibidir:

Hisse senetleri, Temmuz 2004′de iktisap edildigi ve Mayis 2005′te elden 9ikanldigi için; maliyet bedeli Haziran 2004 ile Nisan 2005 arasmdaki aylardaki TEFE artis oramnda artinlarak tespit edilecektir.

TEFE artis orani (Nisan 2005 TEFE oram / Haziran 2004 TEFE oram)= 8.675,43/7.982,7=1,086

Hisse senetlerinin TEFE uygulanmis iktisap bedeli: 50.000 YTL* 1,086= 54.300 YTL

Vergilendirme:

(80.000 YTL - 54.300 YTL) - 2.700 YTL = 23.000 YTL

Bir takvim yihnda elde edilen deger artisi kazancmin 13 bin YTL’lik kismi (2005 yih için istisna tutan 13 bin YTL’dir.) gelir vergisinden istisna olup, (23.000 YTL - 13.000 YTL =) 10 bin YTL deger artis kazanci olarak beyan edilecektir.

Diğer kazanf ve iratlardan zarar olusmasi halinde bu zararm ertesi yila devri soz konusu olmadigi gibi, diğer gelir unsurlarından olusan kazanca mahsubu da soz konusu degildir. (G.V.K Madde 88)

Ancak deger artis kazanclarindaki zararm kendi içinde mahsubu mumkun bulunmaktadir. Ornegin; (A) hisse senetlerinin satisindan zarar, (B) hisse senetlerinden kazanc dogmasi halinde bu zararm mahsubu mumkun bulunmaktadir.

Burada dikkat edilmesi gereken husus, zarar ve kazanc doguran olayin vergilendirme kapsammda olmasidir. Ornegin; zarar doguran hisse senedi satisimn (Borsada işlem goren) iktisap tarihinden itibaren 4 ay sonra gerceklestigini varsaydigimizda bu satis Kanunda yazili 3 ayhk siireyi ge9tigi için verginin konusuna girmeyeceğinden zarar mahsubu da yapilamayacaktir.

Devlet tahvili ve Hazine bonolarının elden 9ikanlmasi halinde elde edilen gelir deger artis kazanci olmaktadir. Gerçek kişilerin soz konusu Devlet I9 Bor9lanma Senetleri dolayisiyla deger artis kazanci elde etmeleri halinde de iktisap bedeli endeksleme işlemi yapilacak olup, bu menkul kiymetlerin ihra9 tarihinin 26/07/2001 tarihinden sonraki bir tarihi tasimasi durumunda aynca 174.033 YTL istisna da uygulanacaktir. Ancak bu istisnadan yararlananlar mukerrer 80 inci madde de yer alan 13 bin YTL istisnadan yararlanamayacaktir.

Eurobondlarm satisindan dogan kazancinm tespitinde TL cinsinden ihra9 edilen Devlet tahvili ve Hazine bonolarmda olduğu gibi iktisap bedeli endekslemesi yapilabilecektir. Aym sekilde eurobondlarm ihra9 tarihinin 26/07/2001 tarihinden sonraki bir tarihi tasimasi halinde 174.033 YTL istisnanm da uygulanacağı tabidir.

MENKUL KIYMETLERDEN ELDE EDILEN GELIRLER 01/01/2006 TARiHINDEN iTIBAREN NASIL

VERGiLENDiRILECEK?

Gelir Vergisi Kanununa 5281 sayıli Kanunun 30 uncu maddesiyle eklenen Gecici 67 nci maddeye gore, menkul kiymetler ve diğer sermaye piyasasi araclanmn elden cikanlmasi ve elde tutulmasi siirecinde elde edilen gelirler ile mevduat faizleri, repo gelirleri ve ozel fmans kurumlanndan elde edilen gelirler %15′lik tek bir oranda vergilendirilecektir.

56z konusu gelirlerin vergilendirilmesini aşağıdaki bashklar altmda aciklamaya cahsacağız.

Mevduat Faizleri, Repo Gelirleri ve Ozel Finans Kurumlanndan Elde Edilen Gelirler

Soz konusu gelirler iizerinden odemeyi yapanlarca %15 vergi tevkifati yapilacaktir. Bu gelirlere iliskin hesaplarm 01/01/2006 tarihinden once acilmis olmasi, YTL veya doviz cinsinden acilmis olmasi veya vadeli/vadesiz hesap olmasi durumu degistirmemektedir.

Dolayisiyla, ozel kanunlarmda gelir ve kurumlar vergisinden muaf olduğu belirtilen kurum ve kuruluslara (dernek ve vakiflar dahil) ait hesaplardan elde edilen gelirler iizerinden de, aym sekilde tevkifat yapilacaktir.

Bu gelirler için tarn ve dar mukelleflerce tutan ne olursa olsun yıllık beyanname verilmeyecektir.

Devlet Tahvili ve Hazine Bonosu Faiz Gelirleri ile Ahm-Satim Kazanclari

01.01.2006 tarihinden sonra ihra? edilen Devlet tahvili ve Hazine bonolan dahil turn tahvil ve bonolar ile bu tarihten sonra iktisap edilen menkul krymetlerden elde edilecek olan faiz gelirleri ve ahm-satim kazanclari iizerinden % 15 oranmda tevkifat yapilacaktir.

01.01.2006 tarihinden once ihrac/iktisap edilen her nevi tahvil ve hazine bonolan ile menkul kiymetler ve diğer sermaye piyasasi araflarının vergilendirilmesinde ise tevkifat yapilmayacak olup, bu gelirler gerek tam gerekse dar miikellefler a9isindan 31.12.2005 tarihinde ge9erli olan eski hukiimlere gore vergilendirilecektir.

Eurobondlar Ge9ici 67′nci madde kapsaminda bulunmadigindan, bu kagitlardan elde edilen gelirler uzerinden anilan madde kapsammda tevkifat yapdmasi soz konusu degildir. Bu gelirler, 31.12.2005 tarihindeki ge?erli olan hükümlere gore vergilendirilmeye devam edilecektir.

Hisse Senedi Kar Paylari ile Ahm-Satim Kazanclari

Hisse senedi kar paylari Ge9ici 67′nci madde kapsaminda bulunmadigindan tevkifat yapilmayacaktir. Bu gelirler, 31.12.2005 tarihinde ytiriirliikte bulunan mevzuata gore vergilendirilecektir.

Hisse senetlerinin ahm-satimmdan dogan kazançlar uzerinden % 15 oramnda tevkifat yapilacaktir. Ancak tam miikellef kurumlara ait olup, Istanbul Menkul Kiymetler Borsasmda işlem goren ve bir yildan fazla silreyle elde tutulan hisse senetlerinin elde 9ikanlmasinda tevkifat uygulanmayacağı gibi bu gelirler için yıllık/munferit beyanname de verilmeyecektir.

01.01.2006 tarihinden once iktisap edilen hisse senetleri ile ilgili olarak 2006 yılında elde edilen kar paylari ile ahm-satim kazançlarına Ge9ici 67′nci madde hukiimleri degil, 31.12.2005 tarihinde yururliikte bulunan eski hiikumler uygulanacaktir.

Menkul Kiymetler Yatirim Fonlari

Sermaye Piyasasi Kanununa gore kurulan menkul kiymetler yatirim fonlari (borsa yatirim fonlari hari9) fon biinyesinde - i9erden- tevkif yoluyla vergilendigi için bu fonlann katilma belgelerinin ilgili olduğu fona iadesi durumunda tevkifat yapilmayacağı gibi beyanname de verilmeyecektir.

ihtiyari Beyan

Ge9ici 67′nci madde kapsaminda tevkifata tabi tutulan ve yıllık veya munferit beyanname ile beyan edilmeyeceği belirtilen gelirler için takvim yih itibanyla ihtiyari olarak yıllık beyanname verilebilecektir. Soz konusu beyan menkul krymetlerin ahm-satim kazanclarma ili§kin olarak verilecek olup, itfa gelirleri ile mevduat faizi, repo kazanclan gibi gelirlerin beyannameye dahil edilmesi soz konusu degildir.

Ahm-satim kazancina iliskin ihtiyari beyanda bulunacak mukelleflerce, ayni turden menkul kiymetlere iliskin olmasi kosuluyla zarar mahsubu yapilabilecektir. Bu beyana % 15′lik tek bir oran uygulanacak olup, hesaplanan vergiden yil içinde tevkif yoluyla alman vergiler mahsup edilecek, kalan tutar olmasi halinde red ve iade yapilacaktir.

VII. FARKLI GELIR UNSURLARININ BIRARADA ELDE EDILMESI HALINDE BEYAN

Gelir Vergisi Kanununun 2′nci maddesinde sayılan gelir unsurlarının bir kacinin birarada elde edilmesi halinde bu gelirlerin beyan edilip edilmeyeceği belirlenirken iki husus goz oniinde bulundurulacaktir.

- 2005 yih gelirleri için beyan smin olan 15 bin YTL’nin tespitinde iicret gelirleri diğer gelirler ile iliskilendirilmeksizin ayn degerlendirilecektir. Bu degerlendirme sonucu iicret gelirinin beyani halinde diğer gelirler tutan ne olursa olsun (istisna tutannm altmda kalanlar haric) beyannameye dahil edilecektir.

- Ucret geliri dismdaki diğer gelirler 15 bin YTL’lik haddin hesabmda ayn dikkate almacaktir. Indirim orani ve istisnaya isabet eden tutarlar 15 bin YTL’lik haddin hesabinda dikkate ahnmayacaktir.

Tevkifat ve istisna uygulanmayan gelirler ise 800 YTL’lik haddi asiyorsa beyan edilecektir. Bu gelirler ile tevkifath olan gelirler (hangi tur gelir olursa olsun) toplanacak olup, bulunan tutar 15 bin YTL’nin altmda ise tevkifath gelirler beyannameye dahil edilmeyecektir. Bu gelirlerin beyan disi kalabilmesi hem kendi içinde hem de iicret geliri nedeniyle 15 bin YTL’yi asmamasma baglidir.

Ucret geliri nedeniyle 15 bin YTL’nin asilmadigi, diğer gelirler nedeniyle 15 bin YTL’nin asildigi durumda sadece diğer gelirler beyan edilecek olup, ucret gelirleri beyannameye dahil edilmeyecektir.

Yıllık beyannameye ucret gelirlerinin dahil edilmesi durumunda, toplam vergiye tabi gelir (matrah) uzerinden Gelir Vergisi Kanununun 103 iincii maddesinde yer alan nispetler ile 104 iincii maddesindeki diizenlemeler esas almarak gelir vergisinin hesaplanmasi, daha sonra ise matrahm iicret gelirinden tesekkiil eden kismi uzerinden % 5 nispetinde gelir vergisi hesaplanarak ilk hesaplanan gelir vergisi tutarmdan diisiilmesi gerekmektedir. Bu yontemle ulasilan gelir vergisi tutan, yıllık beyannamenin “TABLO-3 VERGI BiLDIRiMi” boltimunun 39 numarah satinnda “Hesaplanan Gelir Vergisi” olarak gosterilecektir.

Sonuc olarak; beyanname verilip verilmeyeceğine iliskin durum ucret gelirlerine bagb olarak belirlenecektir.

VIII. YILLIK BEYANNAMEDE iNDiRIM

Yıllık beyannamenin “TABLO 2 GELIR BiLDIRiMi” boltimunde 28 numarah satirda baslayip 35 numarah satirda bitmek üzere indirim konusu yapilacak hususlara yer verilmistir.

Bu indirimler, beyannamede yer alan sirasiyla aşağıda a9iklanmaktadir:

1. §ahis Sigorta Primleri ile Bireysel Emeklilik Sistemine Odenen Katki Paylan:

§ahis sigorta primleri ile bireysel emeklilik sistemine ait katki paylan beyannamenin “TABLO- 2 GELiR BiLDiRiMI” boliimiinun 28 numarah satinnda gosterilerek indirim konusu yapilacaktir.

Soz konusu primler bireysel emeklilik sistemine ait ise indirilebilecek tutar beyan edilen gelirin % 10′nunu asamayacaktir. Bireysel emeklilik sistemi dismdaki sahis sigorta primleri için ise bu oran % 5 olarak uygulanacaktir. indirim konusu yapilacak tutarm belirlenmesinde % 10 ve % 5′lik oranin uygulanacağı tutar yıllık beyannamenin “TABLO- 2 GELIR BiLDiRJMi” bolumiinun 26 numarah satinndaki tutar olup, bu tutar indirimler ve gecmis yil zararlan toplamindan onceki tutar olmaktadir.

indirim konusu yapilacak tavanm belirlenmesinde sadece bu oranlar degil, oranlarla birlikte asgari ucretin yıllık tutanni (2005 yih için 5.864,40 YTL) asmama sarti da beraber aranacaktir.

Bireysel emeklilik sistemi ile diğer sahis sigortalan için odenen primlerin birlikte olmasi halinde matrahtan indirim konusu yapilabilecek tutar beyan edilen gelirin % 10′u ile simrli olacaktir. Bu durumda sahis sigorta primleri için % 5 lik sinirda aynca aranacaktir.

Mukelleflerin esi ve kiifiik 90cuklannin’ ayn beyanname vermeleri halinde ese ve cocuklar adma odenen prim ve katki paylan oncelikle kendi gelirlerinden indirilecektir.

Ucret Gelirinden indirim

Ucret geliri nedeniyle yıllık beyanname veren miikellefler vergiye tabi matrah belirlenirken soz konusu primleri indirim konusu yapacaklardir. Bu indirim bireysel emeklilik sistemine odenen katki paylan i?in odendigi ayda elde edilen brut ucretin % 10′unu, bireysel emeklilik sistemi dismdaki sahis sigorta policeleri için % 5′ini asamayacaktir.

indirim konusu yapilacak olan bireysel emeklilik sistemine odenen katki payi veya diğerlerine odenen prim tutarlannm tespitinde esas almacak ucret, isveren tarafmdan cahsana hizmeti karsihginda

1 Kiifiik focuk tabirinden, 18 ya^im doldurmami§ ve mukellef tarafmdan bakraakla yiikumlu olunan (nafaka verilmek suretiyle bakilanlar dahil) kijilerin anlajilmasi gerekmektedir.

odenen aylik (maas), prim, ikramiye, sosyal yardimlar ve zamlar gibi siirekli nitelikteki brilt tutarlann toplami olacaktir. Gider karsihgi olarak odenen tutarlar (yapilan gerçek bir giderin karsihgi olsun olmasin) dikkate almmayacaktir.

Ucret geliri nedeniyle indirimden yararlanan mukelleflerin yıllık beyanname ile beyan edilen gelirleri için tekrar bu indirimden yararlanmalan soz konusu degildir.

2. Egitim ve Saghk Harcamalan:

Mukellefler egitim ve saghk harcamalanni Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinin “TABLO- 2 GELIR BiLDIRIMi” boliimiinun 29 numarah satinnda gostereceklerdir.

Egitim ve saghk harcamalarmda da indirim konusu yapilacak rutar beyan edilen gelirin % 10 ‘unu asmayacaktir.

Soz konusu harcamalann indirim konusu yapilabilmesi için, harcamalann Tiirkiye’de yapilmasi ve gelir ve kurumlar vergisi miikellefiyeti bulunan gercek veya tuzel kişilerden ahnacak belgelerle tevsik edilmesi gerekmektedir.

Ucret gelirleri nedeniyle bu indirimden yararlanan mukellefler yıllık beyannamede tekrar bu indirimden yararlanamayacaklardir.

3. Genel ve 6zel btitceli kamu idarelerine, il ozel idarelerine, belediyelere ve koylere bagislanan okul, saghk tesisi ve yuz yatak (kalkmmada oncelikli yorelerde elli yatak) kapasitesinden az olmamak uzere ogrenci yurdu ile cocuk yuvasi, yetistirme yurdu, huzurevi, bakim ve rehabilitasyon merkezi insasi dolayisiyla yapilan harcamalar veya bu tesislerin insasi için bu kuruluslara yapilan her tiirlu bagis ve yardimlar ile mevcut tesislerin faaliyetlerini devam ettirebilmeleri için yapilan her tiirlii nakdi ve ayni bagis ve yardimlann tamami, yine ayni bildirimin 30 numarah satinnda gosterilecektir.

Soz konusu bagis ve yardimlar ister nakdi ister ayni olsun tamami indirilebilecektir. Sinirsiz indirim denilen bu indirimden yararlanacak bagis ve yardimlar;

- Bagislanan okul, saghk tesisi ve ytlz yatakli kapasitesinden az olmamak uzere ( kalkinmada oncelikli yorelerde 50 yatak) ogrenci yurdu ile 9001k yuvasi, yetistirme yurdu, huzurevi, bakim ve rehabilitasyon merkezi insaasi için yapilan harcama,

- Bu tesislerin insaasi için yapilan bagis ve yardim,

- Mevcut okul, saghk tesis, ogrenci yurdu, cocuk yuvasi, yetistirme yurdu huzurevi, bakim ve rehabilitasyon merkezlerinin faaliyetlerine devam etmelerini saglamak amaciyla yapilan bagis ve yardim,

niteliginde olmahdir.

Aynca, bu bagis ve yardimlann;

- Genel biit9eli kamu idarelerine,

- Ozel but9eli kamu idarelerine,

- II ozel idarelerine,

- Belediyelere

- Koylere,

yapilmis olmasi gerekmektedir.

4. Fakirlere yardim amaciyla gida bankacihgi faaliyetinde bulunan dernek ve vakiflara Maliye Bakanhginca belirlenen usul ve esaslar 9er9evesinde bagislanan gida, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedelinin tamami “TABLO-2 GELIR BiLDiRIMi” boliimiinun 31 numarah satirda gosterilecektir.

Smirsiz indirimden yararlanabilmek için gida bankacihgi kapsammda yapilacak bagislarm gida, temizlik, giyecek ve yakacak maddesi niteliginde olmasi, aynca bedelsiz olarak ihtiya9 sahiplerine dagitilmak üzere sarth bagis olarak, dernek veya vakfa yapilmasi gerekmektedir.

21 Mart 2004 tarih ve 25409 sayıli Resmi Gazete’de yayimlanan 251 seri numarah Gelir Vergisi Genel Tebligi ile gida bankacihgi kapsaminda yapilacak bagislara iliskin usul ve esaslar diizenlenmistir.

5. Bu bentte yer alan kiiltur ve sanat faaliyetlerine iliskin olarak yapilan ayni ve nakdi bagis ve yardimlann tamami da yine aym bildirimin 32 numarah satinnda gosterilerek indirim konusu yapilabilecektir.

6. Sponsorluk harcamalan adi altinda yapilan bagis ve yardimlar 33 numarah satirda gosterilerek indirim konusu yapilacaktir.

3289 sayıli Gen9lik ve Spor Genel Mudurluguniin Teskilat ve Gorevleri Hakkinda Kanun ile 3813 sayıh Turkiye Futbol Federasyonu Kurulus ve Gorevleri Hakkmda Kanun ve bu Kanuna dayamlarak ?ikanlan Gen9lik ve Spor Genel Mudiirlugu Sponsorluk Yonetmeligi 9er9evesinde yapilan sponsorluk harcamalan gelir vergisi matrahmdan indirim konusu yapilabilecektir.

Bu 9er9evede yapilan sponsorluk harcamalarimn amator spor dallan tamami profesyonel spor dallan için ise % 50 si indirilebilecektir.

7. Miikelleflerin isletmeleri biinyesinde gerçeklestirdikleri miinhasiran yeni teknoloji ve bilgi arayisina yonelik arastirma ve gelistirme harcamalan tutannin % 40′i oranmda hesaplanacak Ar-Ge indirimi Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi “TABLO- 2 GELIR BiLDiRIMi” boliimuniin 34 numarah satinnda gosterilecektir.

8. Genel ve ozel biit9eli kamu idareleri, il 5zel idareleri, belediyeler, koyler ile kamu yaranna çalışan dernekler ve Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tamnan vakiflara yapilan bagis ve yardimlar (Gelir Vergisi Kanunu Madde 89/4) Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi “Tablo 2 GELIR BiLDiRIMi” boliimiinun 35 numarah satinnda gosterilecektir.

indirim yapilabilmesi için bagism yukanda sayılan kurum ve kuruluslara nakit olarak yapilmasi gerekmektedir.

% 5 ve % 10 luk Indirimlerde Esas Ahnacak Tutar

Beyan edilen gelirin % 5′i veya % 10′u ile smirh olarak yapilacak indirimlerde baz ahnacak tutar, sahis sigorta primlerinin indirimi bolumtinde soz ettigimiz gibi yıllık beyannamenin TABLO- 2 GELIR BILDIRiMi boliimiinun 26 numarah satinndaki tutar esas almacaktir. Bu tutar indirimler ve gecmis yil zararlan toplammdan onceki matrah olmaktadir.

indirimlerin, Bagis ve Yardimlarm Belgelendirilmesi

Yıllık gelir vergisi beyannamesi uzerinden yapilacak indirimlerde beyanname ekinde herhangi bir beige ibrazma gerek bulunmamaktadir. Ancak, bu miikellefler bagis ve yardim yaptiklan kurum veya kuruluslarca bu bagism almdigmi gosteren belgeleri vergi idaresince istenilmesi halinde ibraz etmekte yiikumltidurler. Dolayisiyla, defter kayit ve belgelerini buna gore diizenleyeceklerdir. Ornegin, Milli Egitim Bakanligma okul bagislayan ya da mevcut okulun tamiri için nakit bagismda bulunan miikellef Milli Egitim Bakanligi ya da Bakanhgin yetkili kildigi birimlerce diizenlenecek belgeyi almak ve istenildiginde ibraz etmekle yuktimludurler.

Aym sekilde dernek veya vakfa gida bagismda bulunmasi halinde dernek ve vakiflar kendi mevzuatlarının ongordugii belgeleri diizenleyerek bir Qrnegini bagista bulunanlara vereceklerdir.

Sponsorluk harcamalan kapsammda yapilan bagis ve yardimlarda da mukellefler gerek sponsorluk sozlesmelerin, gerekse bu sozlesme kapsammda yaptiklan harcamalan gosteren belgeleri gerektiginde ibraz edeceklerdir.

Ayni bagislarda bagis yapilacak malm isletmenin kendi uriinii olmasi halinde ise bagis yapilan mal isletmeden emsal bedeli ile cekis gosterilecek ve fatura diizenlenerek belgelendirilmis olacaktir.

Beyannamede Kazancin Yetersiz Olmasi veya Zarar Olmasi Durumu

Miikelleflerin beyan ettikleri kazanclan indirim konusu yapilabilecek tutardan daha diisiik olabilmektedir. Diğer bir anlatimla bagis ve yardimlarm hepsini indirememe gibi bir durum ortaya cikabilmektedir. Bu durum beyan edilen gelirin % 5′i veya % 10′u ile simrh olan indirimler de s6z konusu olmamakla birlikte zarar beyamnda ya da simrsiz indirim denilen durumlarda karsimiza cikmaktadrr.

Gelir Vergisi Kanununun 88′inci maddesinde faaliyetin zararla sonuclanmasi halinde bu zarann 5 yil ile simrh olmak üzere takip eden yillardaki kazanctan mahsup edilecegine iliskin hiikumlere yer verilmistir. Dolayisiyla, zarar beyam ya da beyan edilen gelirin yetersiz olmasi nedeni ile indirilemeyen bir tutann (sigorta primleri, egitim-saghk harcamalan, bagis ve yardimlar, sponsorluk harcamalan, Ar-Ge indirimi vb.) olmasi halinde indirilemeyen tutarlarm ertesi yillara devredilmesi miimkiin degildir. Cunku s6z konusu harcamanm veya bagis ve yardimm indirim konusu yapilacak gelirden fazla yapilmis olmasi veya faaliyetin zararla sonuclanmasi nedeniyle indirilememis olmasi yukanda soziinii ettigimiz Kanun hiikumlerinde yer alan zarar niteligini tasimamaktadir.

Dolayisiyla, gerek zarar beyam gerekse kazancin yetersiz olmasi nedeniyle indirilemeyen bagis ve yardimlarm veya indirim konusu yapilacak harcamalann daha sonraki yillarda indirim konusu yapilmasi veya zarar olarak devredilmesi mumkiin degildir.

YILLIK GELIR VERGISI BEYANNAMESINtN DOLDURULMASİ

A. GELIR BiLDiRIMi TABLOSUNUN DOLDURULMASİ

Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinin “TABLO-2 GELIR BiLDiRIMi” boliimiinde yukanda sayılan yedi gelir unsurundan elde

edilen gelirler 17-23 numarah satirlara yazilmak suretiyle 24 numarah satirda toplanmaktadir.

Yıllık beyannamenin 17-23 numarah satirlarda yer alan gelir unsurlarına iliskin tutarlar, Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Ekinde yer alan bildirim tablolannda belirtilen tutarlar esas almarak yazilacaktir. Aynca miikelleflerin durumuna uygun olarak Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Ekinde yer alan “Beyannameye Eklenen Bildirim ve Belgeler” bolilmuniin doldurulmasi gerekmektedir.

Amlan Tablonun 36 numarah satira ise 27-35 numarah satirlarda yer alan indirimler ve gecmis yil zararlan toplami yazilacaktir.

Gelirin kar cikmasi halinde 36 numarah satirda yer alan zarar ve indirimler toplami diisulecektir. Ancak, dusulecek tutar 26 numarah satirda yer alan tutar ile simrh olacaktir. Gelirin zarar cikmasi halinde daha once de belirttigimiz gibi herhangi bir zarar mahsubu ve indirim soz konusu olmadigi gibi 89 uncu madde kapsammdaki indirimlerin sonraki yillarda indirim konusu yapilmasi veya zarar olarak devredilmesi de miimkun bulunmamaktadir.

37 numarah satira, 26 numarah satirda yer alan kardan 36 numarah satirda yer alan mahsup edilecek indirimler ve gecmis yil zararlan toplaminm diisiilmesi suretiyle bulunan tutar yazilarak “Mahsup Sonrasi Kalan Tutar” a ulasilacaktir. Bu tutar aym zamanda TABLO-3 VERGI BiLDiRIMi bolumiinde yer alan vergiye tabi gelire yani matraha karsihk gelmektedir.

B. VERGI BiLDiRIMi TABLOSUNUN DOLDURULMASİ

Yıllık Beyanname Uzerinde Mahsup

Vergiye tabi gelirlerini yıllık beyanname ile bildiren mukellefler, beyanname iizerinden hesaplanan vergiden yil içinde kesinti yoluyla Qdenen vergileri, gecici vergileri, beyannamede yabanci iilkelerden elde edilen gelir olmasi halinde bu gelirler nedeniyle o iilkelerde odedikleri vergileri mahsup edebilmektedirler.

Yabanci Ulkelerde Odenen Vergilerin Mahsubu:

Tarn miikellefiyet esasinda vergilendirilen kişiler gerek Turkiye’de gerekse yabanci memleketlerde elde ettikleri kazanclan iizerinden vergilendirilir.

Yıllık beyannamede hem Turkiye’de hem de yabanci ulkelerde elde edilen gelirlerin bulunmasi halinde beyanname iizerinden hesaplanan gelir vergisinden yabanci iilkedeki gelire isabet eden tutar bulunur. Bu tutar iizerinden yabanci memlekette soz konusu gelir için odenen vergi mahsup edilir. Fazlalik kişim dikkate almmaz. Bu mahsubun yapilabilmesi için odenen verginin beyanname ekinde tevsik edilmesi gerekmektedir. (G.V.KMadde 123)

Kesinti Yoluyla Odenen Vergilerin Mahsubu:

Yil içinde kesinti yoluyla odenen vergiler yıllık beyanname iizerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir. Bu mahsup işleminin yapilabilmesi için 252 seri numarali Gelir Vergisi Genel Tebligi’nin ekinde yer alan “Kesinti yoluyla Odenen Vergilere iliskin Liste” nin yer aldigi Ek:l Tablo’nun beyannameye eklenmesi gerekmektedir.

Dikkat edilecek husus yıllık beyanname ile bildirilecek gelirin tevkif yoluyla kesilen gelire ait olmasidir. Diğer bir anlatimla, tevkif yoluyla vergisi alman kazanc beyan edilmiyorsa tevkif edilen verginin mahsup ve iadesi yapilmayacaktir.

Gecici Verginin Mahsubu:

Ilgili olduğu yilda tiğer aylik donemler itibanyla odenen gecici vergiler kesinti yoluyla odenen vergiler gibi yıllık beyanname iizerinden hesaplanan vergiden mahsup edilir. Bu mahsubun yapilabilmesi için gecici verginin odenmis olmasi sarttir.

Yıllık beyannamenin “TABLO 3 VERGI BiLDiRIMi” boliimimde gecici vergiye iliskin satirda, beyannamenin ilgili olduğu gecici vergi donemlerinde odenen gecici vergi tutan (ilgili gecici vergi

beyannamelerinin odenecek gecici vergi satirinda yer alan tutarlar toplami) gosterilecektir.

IX. 2005 YILINDA ELDE EDILEN GELIRLERE UYGULANACAK GELIR VERGISI TARIFESt

Gelir Vergisi Kanunumm 103 ilncii maddesinin birinci fikrasmda, gelir vergisine tabi gelirlere uygulanacak “Vergi Tarifesi” yer almakta olup, maddenin ikinci fikrasmda, ucret gelirlerinin vergilendirilmesinde tarifede yer alan vergi oranlarmin bes puan indirilmek suretiyle uygulanmasi ongorulmustur. Buna gore, 2005 takvim yili gelirlerine uygulanacak vergi tarifesi aşağıda gosterilmistir.

2005 TAKVIM YILI GELIRLERINE UYGULANANACAK VERGI TARIFESi

6.600 Yeni Turk Lirasma kadar…………………………………………….% 20

15.000 Yeni Turk Lirasinm 6.600 Yeni Turk Lirasi için

1.320 YTL, fazlasi………………………………………………………………% 25

30.000 Yeni Turk Lirasinm 15.000 Yeni Turk Lirasi için

3.420 YTL,fazlasi……………………………………………………………….% 30

78.000 Yeni Turk Lirasinm 30.000 Yeni Turk Lirasi için

7.920 YTL, fazlasi………………………………………………………………% 35

78.000 Yeni Turk Lirasmdan fazlasimn 78.000 Yeni

Turk Lirasi için 24.720 YTL, fazlasi……………………………………..% 40

X. YILLIK BEYANNAMENIN VERILMESi ve VERGILERIN ODENMESI

Gelir Vergisi Kanununun 92 ve 117 inci maddelerinde yapilan diizenleme ile bir takvim yılına ait beyanname izleyen yihn Mart aymin onbesinci giinu aksamma kadar verilecek (1-15 Mart), beyanname iizerinden hesaplanan gelir vergisi ise Mart ve Temmuz aylarmda odenecektir.

Gelirin sadece basit usulde tespit edilen ticari kazanclardan ibaret olmasi halinde ise beyanname, izleyen yılın Subat ayinin onbesinci gunii aksamina kadar verilecek (1-15 Subat), beyanname uzerinden hesaplanan gelir vergisi §ubat ve Haziran aylannda olmak ilzere iki e§it taksitte odenecektir.

Hesaplanan vergi, mukellefin bagli olduğu vergi dairesine odenebilecegi gibi, vergi tahsiline yetkili banka subelerine de odenebilecektir.

XI. YILLIK BEYANNAMENIN SERBEST MUHASEBECI VE SERBEST MUHASEBECI MALI MUSAVIRLERCE

IMZALANMASİ

Vergi beyannamelerinin 3568 sayıli Kanuna gore yetki almis meslek mensuplan tarafindan da imzalanmasi mecburiyetine iliskin usul esaslar 29 Haziran 1997 tarih ve 23034 sayıli Resmi Gazete’de yayimlanan 4 sira no.lu Vergi Beyannamelerinin Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Musavirlerce imzalanmasi Hakkmda Genel Tebligle belirlenmistir. Soz konusu Genel Tebligde 1998 yili gelirlerine iliskin olarak verilecek beyannamelerin meslek mensuplan tarafindan imzalanmasi zorunlulugu belirli tutarlara baglanmistir. Aynca miiteakip yillarda yeni hadlerin Maliye Bakanliginca belirlenmemesi halinde, tebligde