OSYM KPSS : Kamu Personeli Seçme Sınavı

MAKROIKTISAT 6

AÇIK EKONOMİ

Kavramlar ve modeller

Altıncı Bölüm

Açık ekonomi

Artık kapalı ekonomi varsayımını terkederek açık
ekonominin işleyişine bakabiliriz

Bir ekonominin açık yada kapalı olması iki ayrı
sürece tekabül eder

Dış ticaret akımları: ülke dışına mal ve hizmet
satılması ve ülke dışından mal ve hizmet satı
alınmasıdır

Sermaye akımları: ülke dışında varlık satı
alınması ve ülke dışına varlık satılmasıdır

Açık ekonomiler dünya mal-hizmet piyasalarında
ve dünya sermaye piyasalarında yer alırlar

Bu husus çok önemlidir: açık ekonomi, hem mal
ve hizmet hem de sermaye akımlarını kapsar

Açık ekonomi olarak Türkiye

Dünyada mutlak olarak kapalı ekonomi yoktur

Her ekonomide ihracat ve ithalat vardır

Mal ve hizmet ihracatının GSMH’daki payı bir
ekonominde açıklık derecesini ölçer

Sermaye hareketlerinin serbest olması (konverti-
bilite) bir başka makul açık ekonomi ölçüsüdür

Türkiye ekonomisi 1980′e kadar nisbeten kapalı
bir ekonomi idi

1980′lerde mal-hizmet ithalatını serbest bıraktı

1989′da TL’ye konvertibilite sağlandı

1996′da AB ile Gümrük Birliği Anlaşması ile
açık ekonomiye geçiş tamamlandı

Türkiye dışa açılıyor: 1979-99

	1979	1989	1999
( MİLYON USD)
GSYİH	92.774	107.012	183.755
İhracat	2.261	11.780	29.326
Döviz Geliri	4.798	22.472	53.249
İthalat	5.069	40.692	40.692
Döviz Gideri	6.271	21.511	54.613
Endüstriyel İhracat/Toplam İhrac	34,7	78,9	90,0
İşçi Gelirleri / Döviz Gelirleri	13,5	8,5	8,5
Döviz Geliri / GSYİH	5,2	29,0	29,0
Döviz Gideri / GSYİH	6,8	29,7	29,7

GSMH’da dış dünyanın payı 1975-2001

1975 1980 1985 1990 1995 2000

— Döviz geliri/GSMH — Döviz gideri/GSMH

Ödemeler Dengesi (Bilançosu)

Ekonominin dış dünya ile tüm işlemleri Ödemeler
Dengesinde (yada bilançosunda) yeralır

TCMB aylık olarak ÖD’ni hesaplar ve yayınlar

Ödemeler Dengesi dört ana kalemden oluşur

Cari işlemler hesabı

Sermaye hesabı

Net hata ve noksan

Rezerv değişiklikleri

ÖD daima dengededir: tanım icabı açık yada fazla
veremez

Ana kalemlerin her birinde açık yada fazla olabilir
ama hepsinin toplamı daima sıfırdır

İhracat, ithalat, net ihracat

İhracat (X) içeride üretilip dışarı satılan mal ve
hizmetlerdir

Ithalat (M) dışarıda üretilip içeride satılan mal ve
hizmetlerdir

Net İhracat (NX) = Dış Ticaret Açığı ihracatla
ithalat arasındaki farkdır

Dikkat: iktisatçılar için ihracat ve ithalat
hizmetleri ve faktör gelirlerini de kapsar

DİE tarafından her ay mal ihracatı (Free On
Board- FOB), mal ithalatı (Cost Insurance
Freight - CIF) ve dış ticaret dengesi açıklanır

Bunlar iktisatçıların kullandığı anlamda ihracat,
ithalat ve net ihracat değildir

Cari işlemler hesabı

ÖD’nin Cari İşlemler Hesabı ekonominin her tür
döviz gelir ve giderini kapsar

Dış ticaret açığından daha kapsamlı bir ölçüdür

Cari işlemler dengesi Net İhracat (NX) anlamına
gelir

Cari işlemler hesabının alt kalemleri:

-Mal ticareti: ihracat, bavul ticareti, ithalat, altın, transit, vs.

Görünmeyenler: turizm, faiz, navlun, kar
transferi, diğer görünmeyenler

Transferler: işçi dövizleri, resmi transferler

Dış ticaret açığı (fazlası) ve cari işlemler açığı
(fazlası) çok farklı şeylerdir

Dış ticaret açığı ve dış denge

(Milyar USD)	Ticaret Dengesi	Görünmeyenler	Cari İşlemler Dengesi
ABD	454	20	434
EU - 11	-10	-15	-25
Almanya	52	-76	-24
Brezilya	-1	-25	-26
Rusya	61	-15	46
Türkiye	-27	17	-10
İspnya	40	22	-18

2000 yılı verileri

Sermaye hesabı

ÖD’de, döviz geliri yada gideri olmayan döviz giriş
ve çıkışları Sermaye Hesabına kaydedilir

Sermaye hesabı mali işlemleri kapsar:

Yabancı doğrudan sermaye yatırımları (FDI)

Portföy yatırımları

Uzun dönemli borçlanmalar (1 yıldan uzun)

Kısa dönemli borçlanmalar (1 yıldan kısa)

Net sermaye hareketi NFI (Net Foreign Investment)
ekonominin dış dünya ile varlık alış verişini özetler
ve sermaye hesabı dengesi ile özdestir

Net hata ve noksan kalemi kaynağı bilinmeyen
döviz hareketlerini yakalar

TCMB döviz rezerv değişmeleri ÖD’de yer alır

Ödemeler dengesi: özet sunum

A. CARİ İŞLEMLER DENGESİ	B. SERMAYE HAREKETLERİ (REZERV HARİÇ)
İHRACAT FOB İHRACAT BAVUL TİCARETİ TRANSIT TICARET İTHALAT FOB İTHALAT CIF ALTIN İTHALATI TRANSİT TİCARET NAVLUN VE SİGORTA DIŞ TİCARET DENGESİ DİĞER MAL VE HİZMET GELİRLERİ TURİZM FAİZ DİĞER DİĞER MAL VE HİZMET GİDERLERİ TURİZM FAİZ DİĞER TOPLAM MAL VE HİZMET DENGESİ	doğrudan yatırımlar (net) portföy yatırımları (net) uzun vadeli sermaye hareketleri kullanımlar ödemeler mevduat (kmdth-net) kısa vadeli sermaye hareketleri varlıklar (net) verilen krediler bankalar döviz mevcutları diğer varlıklar yÜkÜmlÜlÜkler (net) sağlanan krediler mevduatlar
	C. NET HATA VE NOKSAN
KARŞILIKSIZ TRANSFERLER (ÖZEL) : NET	GENEL DENGE
İŞÇİ GELİRLERİ DİĞER KARŞILIKSIZ TRANSFERLER (RESMİ): NET İŞÇİ GELİRLERİ DİĞER	D. REZERV HAREKETLERİ
	ULUS. PARA FONU NEZD. VARLIKLAR ULUSLARARASI PARA FONU KREDİLERİ RESMİ REZERVLER

Ödemeler dengesi özeti: 1994-2001)

(MİLYARUSD)	TOPLAM 1994-2001	GSMH % Pay
İHRACAT İTHALAT	232,8 -328,0	16,5 -23,2
TİCARET DENGESİ	-95,2	-6,7
GÖRÜNMEYENLER ve TRANSFER GELİRLERİ GÖRÜNMEYENLER ve TRANSFER GHARCAMALARI	185,5 -101,0	13,1 -7,1
GÖRÜNMEYENLER VE TRANFER DENGESİ	84,5	6,0
A. CARİ İŞLEMLER DENGESİ	-10,7	-0,8
TOPLAM DÖVİZ GELİRLERİ TOPLAM DÖVİZ GİDERLERİ	418,3 -428,9	29,6 -30,3
B. SERMAYE HAREKETLERİ (REZERV HARİÇ)	12,6	0,9
DOĞRUDAN YATIRIMLAR (NET) PORTFÖY YATIRIMLARI (NET) TOPLAM BORÇLANMA (NET)	6,1 -3,2 9,7	0,4 -0,2 0,7
C. NET HATA VE NOKSAN	0,6	0,0
TOPLAM DÖVİZ ARZI (NET) (A+B+C)	2,5	0,2
F. TOPLAM REZERV DEĞİŞİMİ (+ düşüş)	-2,5	-0,2

Açık ekonomide tasarruf-yatırım

Milli gelir denklemini hatırlayalım

Y = C + I + G + NX

ÖD’den NX = NFI

Buna göre açık ekonomide tasarruf

Y -C -G = I + NX
_ S = I + NX = I + NFI

Tasarruf = İç yatırım + Net sermaye hareketi

Artı NFI (cari denge fazlası) yurt dışına net sermaye
çıkışıdır ve tasarrufun iç yatırımdan daha yüksek
olmasıdır

Eksi NFI (cari denge açığı) yurt dışından sermaye
girişidir tasarrufun iç yatırımdan daha küçük
olmasıdır

İç ve dış tasarruf

Yukarıdaki sonuç çok önemlidir

Açık ekonomide tasarruf-yatırım ilişkisini yeniden
ifade edebiliriz

Açık ekonomi, iç tasarrufun iç yatırımdan farklı
olabilmesine olanak tanır

Açık ekonomide toplam tasarruf iç ve dış tasarruf
toplamıdır

St = SD + SF Toplam Tasarruf = İç Tasarruf + Dış Tasarruf

Dolayısı ile yatırım toplam tasarrufa eşitlenir

ST = SD + SF = I

+ SF = - NFI = - NX (yani cari denge açığı)

Dış tasarruf yüksek yatırımı finanse eder

Döviz kurları

Döviz kurları açık ekonominin en önemli
fiyatlar arasında yer alır

Biri gözlenen diğeri hesaplanan üç farklı kur

Nominal döviz kuru (fiilen varolan)

Reel döviz kuru (enflasyondan arındırılmış)
-Satın alma gücü paritesi döviz kuru (nisbi fiyat

farklılıklarından arındırılmış)

Nominal döviz kuru bir birim ülke parasının satı
aldığı yabancı para miktarıdır

Örnek: 1 $ = 1.300.000 TL Amerikalılar kurdur;
1.000.000 TL = 0.769 $ Türkler için kurdur

Yüksek enflasyon nedeni ile Türkiye’de döviz
kuru ters kullanılmaktadır

Döviz kurunda değişim

Aynı miktar TL ile daha çok döviz alabiliyorsak,
TL nominal olarak değer kazanmıştır

Aynı miktar TL ile daha az döviz alabiliyorsak
TL nominal olarak değer kaybetmiştir

Devalüasyon ve revalüasyon aynı anlama gelir
fakat sadece sabit kur rejimleri için kullanılır

Nominal değişimi iki ülke arasındaki enflasyon
farkları ile karşilaştırarak reel döviz kuru bulunur

Türkiye’de bu hesabı TCMB yaparak (Tartılı
Efektif Reel Kur - TERK) yayınlamaktadır

Nominal değişime ve enflasyon farklarına göre
bir ülke parasının reel olarak aşirı-değerli yada
düşük-değerli olduğu söylenebilir

Satın alma gücü paritesi

Reel döviz kurlarını ne belirler?

Uzun dönem için en eski ve yaygın hipotez reel
kurların satın alma gücü paritesine göre
belirlendiğidir

Mantığı basittir: uzun dönemde dış ticarete konu
olan bir ürün (tradeables) her yerde aynı fiyata
satılmalıdır

Reel kurlar, heryerde fiyatları eşitleyecek şekilde
belirlenir; aksi halde ticaret karlı olacaktır

Ancak hizmetler için bu mümkün değildir

Dünya bankası ülke fiyat yapılarını karşilaştırarak
Satın Alma Gücü Paritesi kurları (PPP) hesaplar
ve yayınlar

Nominal kur ve enflasyon

Nominal kurların seyrini izlediğimiz zaman, uzun
dönemde ülkeler arasındaki enflasyon farkların
bire bir nominal kurlara yansıdığını görürüz

Yüksek enflasyonlu ülkelerde nominal kurlar
sürekli değer kaybeder

Düşük enflasyonlu ülkelerde nominal kurlar
sürekli değer kazanır

Türkiye’de uzun dönemde nominal kurdaki
değişimin tümü enflasyon farkı tarafından
açıklanmaktadır

Ancak satın alma gücü paritesi hipotezi cari
denge ağırlıklıdır

Kısa dönemde sermaye hareketleri nominal
kurun belirlenmesinde çok etkilidir

Açık ekonomide denge: klasik model

Önce basit bir model üstünde tasarruf, yatırım, dış
açık, reel faiz ve reel kur ilişkisine bakalım

Modelde klasik varsayımı kullanacağız: milli gelir
üretim fonksiyonu tarafından belirlenir

Bu durumda, iki piyasa (borçverilebilir fonlar
piyasası ve döviz piyasası) ve iki değişken (reel faiz
ve reel kur) olacaktır

Değişkenler iki piyasada birden belirlenecektir

Borçverilebilir fonlar piyasasını ve döviz piyasasını
tek tek ele aldıktan sonra ekonominin dengesini
saptayacağız

Dikkat: döviz kuru piyasada oluşuyor (serbest kur
rejimi); sabit kur rejimine sonra bakacağız

Borçverilebilir fonlar piyasası

Açık ekonomide tasarruf özel ve kamu
tasarrufudur

S = Y -C -G = ( Y -T -C) + ( T -G )

Tasarruf borçverilebilir fonlar piyasasında arzdır

Yatırım borçverilebilir fonlar piyasasında taleptir

Açık ekonomide tasarruf iç ve dış yatırım
toplamına eşit olmalıdır

S = I + NFI

Bu eşitliği denge reel faiz haddi temin eder

Reel faiz haddi tasarrufla iç ve dış yatırımları
eşit hale gelmesini sağlayacak düzeyde oluşur

Faiz haddi

Borçverilebilir fonlar piyasasında

denge

5%

Tasarruf ( S )

Yatırım ( I + NFI)

TL 1,200 trl.

0

0

Borçverilebilir Fonlar (trilyon TL)

Döviz piyasasında arz ve talep

Döviz piyasasında arz ve talep Net İhracat NX ve
Net Sermaye Hareketi NFI kökenlidir (NX = NFI)

NX (cari işlemler dengesi) döviz piyasasında TL
talebini temsil eder (net ihracattan gelen döviz
bozduruluyor)

TL’nin reel değer kaybı TL talebini arttırır: NX
eğrisi negatif eğimlidir

NFI (sermaye hesabı dengesi) döviz piyasasında TL
arzını temsil eder (dış yatırım için döviz alınıyor)

NFI borçverilebilir fonlar piyasasında belirlenir;
kurdan bağımsızdır: NFI eğrisi dikeydir

Dikkat: NX ve NFI eksi yada artı olabilir (cari
işlemler dengesi açık yada fazla verebilir)

Döviz piyasasında denge

Reel döviz kuru döviz piyasasında TL talep ve
arzının eşitlenmesini temin eder

Denge kurunda, net ihracattan gelen TL talebi net
sermaye hareketinden gelen TL arzına eşittir

Eğer dengede net ihracat eksi ise (cari dengede
açık), TL talebi negatiftir dolayısı ile TL arzı da
negatiftir (yani sermaye hesabında fazla vardır)

Eğer dengede net ihracat artı ise (cari dengede
fazla), TL arzı pozitiftir dolayısı ile TL arzı da
pozitiftir (yani sermaye hesabında açık vardır)

Denge dışında, talep arzdan yüksek ise (döviz
bolluğu) TL değer kazanır; arz talepten yüksek
ise (TL bolluğu) TL değer kaybeder

Rer Reel döviz kuru rer0

Döviz piyasasında denge NFI

NX Döviz piyasında TL miktarı

Cari işlemler NFI = 0 Cari işlemler Döviz

dengesi açığı dengesi fazlası TL miktarı

Klasik açık ekonomi: değerlendirme

Model basit şekilde kur-faiz ilişkisini anlamaya
yardımcıdır

Milli gelirin sabit tutulması analizi kısıtlamaktadır

Kur ve faiz reeldir; enflasyon, nominal faiz ve kur
yoktur

Para politikası yoktur (klasik “dichotomy”)

Açık ekonomide kurun esas itibariyle tasarruf-
yatırım ilişkisi ve iç para-döviz tercihleri ile
belirlenmesi önemli bir sonuçtur

Modele likidite tercihi ve para politikası eklenince
açık ekonomi için LM-IS modeline geçilir

Böylece milli gelir Y de modelin içsel değişkeni
halini alır

Açık ekonomide LM-IS

Hatırlayalım: LM-IS modeli borçlanabilir fonlar ve
para piyasasından oluşuyordu

Açık ekonomide NFI (net sermaye hareketi) ve
döviz piyasası ekleniyor

Kapalı ekonomi IS eğrisinde sadece iç yatırım
vardı: şimdi iç yatırım + net sermaye hareketi var

LM eğrisi uygulanan kur rejiminden etkilenir: açık
ekonomide kur rejimi (sabit versus serbest kur)
para arzının kontrolünde çok farklı etki yapar

Serbest kur rejiminde LM eğrisi kapalı ekonomi ile
aynı özellikleri gösterir

Dengede, milli gelir, reel faiz ve reel döviz kuru
eşanlı belirlenir

Açık ekonomide denge

(c) Döviz piyasası

(b) Net sermaye hareketi

(a) LM-IS dengesi

Talep (NX)

Açık ekonomide LM-IS dengesi

Denge büyüklükleri: Y1, r1, E1

Klasik açık ekonomi modeli ile aradaki önemli
fark, reel faizin döviz kuru üstünden net ihracatı
yani gelir düzeyini etkilemesidir

Örnegin reel faizin dengenin altında olduğunu
varsayalım

Bir yandan düşük faiz yatırımları arttırdığından
harcama ve milil gelir artacaktır

Öte yandan TL değer kaybedeceğinden net ihracat
artışı da milli geliri olumlu etkileyecektir

Tüketim, yatırım ve maliye politikasının etkisi
klasik modele benzer ancak şimdi milli gelir de
aynı yönde hareket edecektir

TL miktarı

Para politikası ve mali kriz

Para politikasının dengeye etkisine bakalım

Gevşek para politikası reel faizi düşürür ve buradan
TL’nin değer kaybına yol açarken aynı anda milli
gelir artacaktır

Düşük faiz ve kur, bir yandan yatırımı diğer yandan
net ihracatı arttırarak geliri olumlu etkiler

Güven bunalımı yada benzer nedenle likidite ve
döviz talebinde eşanlı ani artışlar düşünelim

Likidite talebi LM eğrisinde, NFI artışı ise IS
eğrisinde ciddi yukarı kayışa neden olur

Üçlü etkisi vardır: r artar, E ve Y düşer

Eşanlı ekonomik daralma, yüksek faiz ve devalü-
asyon bir “mali krize” işaret eder

Sabit kur rejimi

Döviz kurunun piyasada belirlenmesi varsayımını
bugün için gerçekçidir ama geçmişte çok sayıda
ülke sabit kur rejimini seçmişti

Sabit kur rejiminde döviz piyasasında arz ve talep
dengesizliği halinde piyasa kurun değişmesi ile
dengeye gelemez

Bu durumda arz-talep farkı MB rezervleri
tarafından karşilanacaktır

TL talebi fazla ise rezervler artacak, TL arzı fazla
ise azalacaktır

Rezerv değişmesi MB’nın para arzını denetlemesini
zorlaştıracaktır (FX işlemleri)

Sabit kur rejiminde para politikası etkili değildir

rer

Reel

döviz

kuru

rer1

rer2

Sabit kurda döviz piyasası

>v Rezerv >v kaybı
		Rezerv artışı	^\ NX

NX1 NFI

NX2 Döviz piyasında TL miktarı

Şubat krizi ve dalgalı kur

Şubat krizi öncesinde döviz kuru MB tarafından
belirleniyordu (sabit kur)

Güven bunalımı sonucu NFI eğrisinde ciddi bir
yukarı kayış olduğunu kabul edelim

Kur değişemeyeceğine göre döviz piyasasına TL
arzındaki (döviz talebindeki) artış olduğu gibi MB
rezervlerinden karşilanacaktır

Rezerv düştükçe NFI eğrisi tekrar yukarı kayar

Faizdeki tırmanma bu akışı değiştiremez

Döviz kurunu serbest bırakmaktan başka çare
yoktur

Dikkat: dövize yönelen TL tanım icabı para arzını
kısıtlamakta ve faizi yükseltmektedir

Küçük açık ülkede denge

Bir başka özel hale bakabiliriz: küçük açık ülke
(SOE) yada tam sermaye seyyaliyeti (perfect capital
mobility)

Kanada-ABD, Hollanda-Almanya gibi, büyük bir
ekonomi ile bütünleşmiş küçük ülkeler örneği

Konvertibilite, küçük ülkede faizin büyük ülke
faizine eşit olmasını sağlayacaktır

Bu durumda küçük ülkede faiz LM-IS eğrileri
tarafından belirlenmez, dışarıdan verilir

Onun yerine, LM-IS analizini reel döviz kuru ile
yapmak olanağı oluşur

Yani y eksenine reel faiz yerine reel döviz kuru
konur, x ekseni gene milli geliri temsil eder

Küçük açık ülkede IS-LM

Aşağıdaki analize Mundell-Fleming modeli denir

Mal ve finans piyasasını özetleyen IS eğrisi döviz
kurunun azalan bir fonksiyonu olacaktır

Bir: reel faiz dışarıdan verilmiştir dolayısı ile kur
oynamaları harcamaları etkilemez

İki: kur yükseldikçe net ihracat azalır, kur düştükçe
net ihracat artar; yani kurun düşmesi toplam
harcamayı arttırır

Para piyasasını özetleyen LM eğrisi dikeydir

Faiz dışarından verilince, para arz ve talebi
sabitlenir; yani para talebi kurdan bağımsızdır

Dikkat: faiz sabit olduğuna göre, her para arzı
miktarına bir tek milli gelir düzeyi tekabül eder

Gevşek

maliye

politisası

rer2

LM1

Gevşek

para

politikası

Küçük açık ülkede LM-IS dengesi

Y2 Milli gelir Y

Politikaların etkinliği

Küçük açık ülkede dalgalı kur rejiminde maliye
politikası etkin değildir

Kamu açıkları sadece döviz kurunu etkiler

Buna karşılık para politikası etkilidir: gevşek para
politikası (LM sağa kayıyor) kurun düşmesi ile
birlikte net ihracat üstünden milli geliri arttırır

Sabit kur rejiminde durum tam tersidir

Gevşek maliye politikası faizi yukarı itince, dış
kaynak (sıcak para) MB rezervine girer ve para
arzı artar (LM sağa kayar)

Gevşek para politikasında para rezervi eriterek
MB’na geri döner (LM değişmez)

Açık ekonomide LM-IS: değerlendirme

Faiz haddi, döviz kuru ve milli gelir düzeyi
arasındaki ilişki makroiktisat için çok önemlidir

İlişkinin kur rejimine ve sermayenin akışkanlık
derecesine bağlı olduğu anlaşilmaktadır

Kur rejimi ve sermaye akışkanlığı özellikle maliye
ve para politikalarının etkinliğini belirlemektedir

Güven sorununu ve ülke parasına ani bir saldırıyı
kavramsallaştırma olanağını vermektedir

Modelin sadece reel büyüklüklerle çalisması, yani
enflasyon olgusunu kapsayamaması en büyük
eksikliğidir

O açıdan toplam talep-toplam arz analizi ile
birlikte götürülmesi daha yararlıdır

Açık ekonomide AD-AS

Son olarak toplam talep-toplam arz modelinin açık
ekonomide işleyişine bakalım

Döviz kurunda değişme hem toplam talebi hem de
toplam arzı etkileyecektir

Para ve maliye politikası aynı iken döviz kurunun
düşmesi haline bakalım

Düşük kur NX üstünden toplam talebi arttırır (AD
sağa kayıyor)

Düşük kur ithal girdi maliyetleri üstünden toplam
arzı azaltır (SRAS sola kayıyor)

Her ikisi enflasyonisttir: fiyatlar artar

Gelire etkisi belirsizdir: hangi eğrinin daha çok
kaydigina bağlı olarak gelir artabilir, azalabilir,
sabit kalabilir

Fiyat Düzeyi

Açık ekonomide olumsuz arz şoku

Petrol ithalatçısı ülke için petrol fiyatlarındaki ani
bir artışın etkisini izleyelim

Toplam arz azalır (SRAS sola kayar) ve kısa
dönemde stagflasyon görülür

Petrole ödenen ek döviz resesyonun diğer ithalatı
azaltması ile bulunduğundan kur değişmez

Para (maliye) politikasının gevşemesi toplam
talebi yukarı kaydırır ama enflasyondaki artışla
birlikte dış açığı da büyütür

Döviz talebindeki artış kuru düşürür ve SRAS
tekrar sola kayar (enflasyon hızlanır)

Açık ekonomide olumsuz arz şoku, devreye
enflasyonun girmesi ile kapalı ekonomiye kıyasla
daha da ciddi sorunlara yol açmaktadır

SRAS2

Açık ekonomide olumsuz arz şoku p

v

Milli gelir

Açık ekonomi: değerlendirme

Açık ekonomi hem mal-hizmet piyasasını (ihracat
ve ithalat) hem de sermaye piyasasını (sermaye
hareketleri) kapsamaktadır

Döviz piyasası hem cari işlemler dengesinden hem
sermaye dengesinden gelen döviz arz-talebi
tarafından belirlenir

Açık ekonomide maliye ve para politikaların
etkinliği ve işleyişi kapalı ekonomiden farklı ve
daha karmaşiktır

Açık ekonomide klasik analizle Keynesyenler
arasındaki farklılık azalır

Döviz kurundaki dalgalanmalar enflasyon-büyüme
arasındaki gerginliği arttırıcı yönde etki yapar

MAKRO POLİTİKALAR

İstikrar, kriz ve politika ikilemleri

Yedinci Bölüm

Büyüme-enflasyon açmazı

Toplam talebin toplam arzdan daha hızlı artması
halinde fiyat düzeyinin yükseldiğini, aksi halde ise
fiyat düzeyinin düştüğünü gördük

Genel kural, toplam arzı zorlayan (LRAS’nı
sağındaki) talep düzeyinin enflasyona yol açmasıdır

Buna karşılık Türkiye dahil pek çok ekonomide hızlı
büyüme ile enflasyonun gerilediği dönemler kadar
stagflasyon dönemlerine raslanmaktadır

Enflasyonla büyüme arasındaki kısa dönemli
karmaşik ilişkinin ortaya çikartilmasi o bakıma çok
önemlidir

Her büyüme enflasyonist midir? Her küçülme
enflasyonu düşürür mü?

Bu sorulara cevap arayarak başlayalım

Phillips eğrisi

Enflasyon-büyüme ilişkisini gösteren önemli bir
analitik ve ampirik araç Phillips eğrisidir

Phillips, İngiltere’de yüksek işsizlik oranlarında
daha düşük enflasyon, düşük işsizlik oranlarında ise
daha yüksek enflasyon gözlemlemişti

İşsizlik oranının ekonominin büyüme hızının iyi bir
göstergesi olduğunu kabul edebiliriz

Bu durumda, iktisat politikası sorumluları için
enflasyonla büyüme arasında bir tercih zorunluluğu
ortaya çikmaktadir

Enflasyonda bir yükselmeyi kabul ederek maliye ve
para politikaları aracılığı ile büyüme hızlandırılabilir

Enflasyonu düşürmek ancak büyümeden fedakarlık
ederek mümkündür

Enflasyon % Phillips eğrisi İşsizlik oranı %

ABD’de Phillips eğrisi
10 Enflasyon oranı %8
6	1973
4 2	* 1970 1968″ #197219671966 19651962 1964 1961 I I I I I ıl I I I I

00 123456789 10 İşsizlik oranı %

ABD’de makro politika

1960′lı yıllarda, Keynesyen iktisatçıların öneriler